ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪಟ್ಟದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ರಚಿಸಿದ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯು, ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್ನೊಂದಿಗಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ‘ಭಾರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ’ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್ಗೆ ‘4–5 ಸೆಂಟ್ಸ್ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಸುವು ಸೇರಿದೆ. ಭಾರತದ ಇತರೆ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯುತ್ಗಿಂತ ಸರಿಸುಮಾರು ಶೇ.50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಅಕ್ರಮ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಬಾಂಗ್ಲಾ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗೆ ತೆರಳಿದೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿಯು ಭಾನುವಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಪವರ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ನಡೆದಿರುವ ಅಕ್ರಗಳ ಕುರಿತು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಹಸಿನಾ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.
ಹಸೀನಾ ಅವರ 16 ವರ್ಷಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ-ಮೌಲ್ಯದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿಯು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ಪದಚ್ಯುತಿಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಯೂನಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ ಢಾಕಾ ಮತ್ತು ನವದೆಹಲಿ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹದಗೆಟ್ಟ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದಿತ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಮೂಹದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಅದಾನಿ ಪವರ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಗೊಡ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ 1,600 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾವರದಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತಲಾ 800 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗಳ ಎರಡು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2017 ರಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ 25 ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸ್ಥಾವರವು 170 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸುಮಾರು 13 ಗಿಗಾವ್ಯಾಟ್ಗಳ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಬೇಸ್ಲೋಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯ ಏಳು ಮತ್ತು ಶೇ.10 ರ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಸಮಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿದ್ಯುತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯುತ್ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದಾನಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ 2024–25 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಯುಕ್ತತೆ $4.13 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅಕ್ರಮ ಹಣಕಾಸು ವಹಿವಾಟುಗಳ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು, ಅದರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಮಿತಿಯು ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷಗಳೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿತು. ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳು, ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ
ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಪವರ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು $1 ಬಿಲಿಯನ್ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾನ್ಯತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಅದಾನಿ ಪವರ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಯ ಸರಬರಾಜುಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೂಡ ಒಂದು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ, ಬಾಕಿ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಳಂಬವು ಪೂರೈಕೆ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರೂ ಅದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
