ಗುರುವಾರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2025ರಂದು, ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಜಿ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಶ್ವೇತಾ ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತಿಯ “ಅಕ್ರಮ” ಬಂಧನಕ್ಕೆ “ಏಳು ವರ್ಷಗಳು… 2,555 ದಿನಗಳು” ತುಂಬಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ X (ಹಿಂದಿನ ಟ್ವಿಟರ್) ನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರನ್ನು “ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಸಜ್ಜನ ಅಧಿಕಾರಿ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ, “ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ತಮ್ಮ ಬಲವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಶ್ವೇತಾ, “ಒಬ್ಬ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ನ ದುರ್ಬಲ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಆತ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಯಾವಾಗ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು?” ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗವು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, “ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮನಸ್ಸುಗಳು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಆತ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಹೃದಯಗಳು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ… ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ನ್ಯಾಯವನ್ನು ನೀಡಲು ಇರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಿಂದ ಅಪಹಾಸ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವಮಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೌನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸೇವಕಿಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಭಟ್ ಅವರ ಬಂಧನವು “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕದ್ದಿರುವುದು, ಅವನ ಏಕೈಕ ‘ಅಪರಾಧ‘ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಷ್ಟೇ,” ಆದರೆ “ಅತ್ಯಾಚಾರಿಗಳು, ಕೊಲೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವವರು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
“ಯಾರು ಇದಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರರು? ದಾರಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ರಾಜಕೀಯ ಜೋಡಿಯೇ? ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮಣಿಯುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗವೇ? ಅಥವಾ ಅನ್ಯಾಯ ಮೆರೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮೌನದಲ್ಲಿ ಸುಖವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಕ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೇ?”
ಕುಟುಂಬವು “ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಶ್ವೇತಾ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು, ಆದರೆ ನಾಗರಿಕರು ಈ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಧೈರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.
“ಈ ಆಡಳಿತ ಭಯದ ಮೇಲೆ ಬದುಕುತ್ತದೆ. ಅದು ಹೇಡಿತನ, ದುರಾಸೆ ಮತ್ತು ಮೌನದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾವು ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕೇ? ಭಾರತದ ಜನ ನಾವು ಹೇಡಿಗಳು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು, ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲದ ನೆರಳುಗಳು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಲು ನಾವು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೇ?”
ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರನ್ನು “ಅಧಿಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ” ಎಂದು ಕರೆದ ಅವರು, ಅವರ ಚೈತನ್ಯ ಮುರಿಯದಂತಿದೆ ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿದರು. “ಸತ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಇತ್ತು ಎಂದಾದರೆ, ಅದು ಈಗ ಇದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದರು, ಮತ್ತು ಭಟ್ ಅವರನ್ನು “ಮರೆತಿಲ್ಲ… ಅವರ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಏಕಾಂಗಿಯಲ್ಲ” ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವು ತೋರಿಸುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೇರಿಸಿದರು.
ಈ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಅವರ ಮನವಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. 1990 ರ ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಜಾಮೀನು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಮಾನತು ಕೋರಿದ್ದರು.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು 1990 ರ ಕಾಲದ್ದು. ಆಗ ಭಟ್ ಅವರು ಗುಜರಾತ್ನ ಜಾಮ್ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿ ಕರ್ತವ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜಾಂಜೋಧಪುರ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಮು ಗಲಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಠಿಣ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಮತ್ತು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ನಿಗ್ರಹ) ಕಾಯ್ದೆ (TADA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 133 ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರು.
ನವೆಂಬರ್ 18, 1990 ರಂದು, ಬಂಧಿತರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಪ್ರಭುದಾಸ್ ವೈಷ್ಣಾನಿ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಹೋದರ ಅಮೃತಲಾಲ್ ವೈಷ್ಣಾನಿ, ಸಂಜೀವ್ ಭಟ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು ಪೊಲೀಸರ ವಿರುದ್ಧ ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವಿನ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು.
ನಂತರ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗಾಂಧೀನಗರದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ (CID) ಗೆ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. 1995 ರಲ್ಲಿ, ಸಿಐಡಿ ಭಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿ ಕೋರಿತು—ಇದು ಕರ್ತವ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ—ಸರ್ಕಾರ ಈ ಮನವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಿಐಡಿ ‘ಎ–ಸಾರಾಂಶ‘ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು.
ಆದರೆ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1995 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವರದಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರು ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.
ಭಟ್ ಅವರು ಮೇ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 2011 ರ ನಡುವೆ 2002 ರ ಮುಸ್ಲಿಂ ನರಮೇಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಾನಾವತಿ ಮತ್ತು ಮೆಹ್ತಾ ಆಯೋಗಗಳ ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನೀಡಿದ ನಂತರ, ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ ಈ ಹಿಂದೆ ನೀಡಿದ್ದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರ, ಜಾಮ್ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.
ಭಟ್ ಅವರು 2002 ರ ಗೋಧ್ರಾ ನಂತರದ ನರಮೇಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹಿಂದೆ ಬಿಜೆಪಿಯ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಆಗಿನ ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು 2002 ರ ಮುಸ್ಲಿಂ ನರಮೇಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು.
