ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಯಾತ್ರೆ: ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ಸುಳಿವು

ಪಾಟ್ನಾ/ಗಯಾ: ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯ ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪುನರಾಗಮನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಾತಾವರಣ, ಇದೀಗ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ‘ಮತದಾರರ ಅಧಿಕಾರ್ ಯಾತ್ರೆ’ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

1977ರಲ್ಲಿ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣರ ‘ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ರಾಂತಿ’ಯ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದ ಬಿಹಾರ, ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂಬಂತೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅದೇ ರೀತಿ, 2004ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ತಂದುಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಬಿಹಾರ, 2014ರ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಯಾತ್ರೆಯು ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

1977ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಸೋಲಿನ ನಂತರ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪುನಃ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಿಹಾರವನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. 1978ರಲ್ಲಿ, ಪಟನಾದಿಂದ ಸುಮಾರು 90 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲ್ಚಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಲಿತರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ನಂತರ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು “ಆಧಿ ರೋಟಿ ಖಾಯೇಂಗೆ, ಇಂದಿರಾ ಕೋ ಬುಲಾಯೇಂಗೆ” ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. ಈ ಘೋಷಣೆ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸಿ 1980ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಭರ್ಜರಿ ಗೆಲುವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಇಂದು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿರುವ ಜನ ಬೆಂಬಲ, ಹಳೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯಾತ್ರೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 17ರಂದು ಸಸಾರಾಂನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಗಂಗಾನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಔರಂಗಾಬಾದ್, ಗಯಾ, ನವಾಡಾ, ಶೇಖ್ಪುರ, ಲಖಿಸರಾಯ್, ಮುಂಗೇರ್, ಜಮುಯಿ ಮತ್ತು ಭಾಗಲ್ಪುರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಅವರು ಉತ್ತರ ಬಿಹಾರದ ಕಟಿಹಾರ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ.

ಯಾತ್ರೆಯ ವರದಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪಾಟ್ನಾ ಮೂಲದ ಪತ್ರಕರ್ತ ಕನ್ಹಯ್ಯ ಭೇಲಾರಿ, “ರಾಹುಲ್ ಅವರಿಗೆ ಭಾರಿ ಜನಬೆಂಬಲ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. ಯುವಕರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವೃದ್ಧರು ಎಲ್ಲರೂ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ವಿಜಯ್ ತಿವಾರಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬಿಹಾರದ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, “ಕೋಮುದ್ವೇಷದಿಂದ ಒಡೆದುಹೋಗಿರುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ” ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಹುಲ್ ವರ್ಸಸ್ ಮೋದಿ: ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ‘ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ವರ್ಸಸ್ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ’ ನಡುವಿನ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಹೊರಗುಳಿದಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಯಿಂದ 6.5 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವುದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಆತಂಕದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ತಂದಿದೆ.

ರಾಹುಲ್ ಮತ್ತು ಮೋದಿ ರ‍್ಯಾಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. “ರಾಹುಲ್ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಜನರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮೋದಿ ಅವರ ರ‍್ಯಾಲಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಶಿಕ್ಷಕರು, ಮತ್ತು ಕೆಳ ಹಂತದ ನೌಕರರನ್ನು ಬಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆತರುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ಮೋದಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತತೆ ಈಗ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಿವಾನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಕೀಲರಾದ ಬಿ.ಕೆ. ತಿವಾರಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, “ಜನರು ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಅಷ್ಟೇ ಸರಳ” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಹುಲ್ ಭೇಟಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕನಾಗಿ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ

ಮೋದಿ ಅವರ ಏಕ-ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಶೈಲಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅಂತರ್ಗತ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ದಳದ ತೇಜಸ್ವಿ ಯಾದವ್, ಸಿಪಿಐ(ಎಂಎಲ್)-ಲಿಬರೇಶನ್‌ನ ದೀಪಂಕರ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಶೀಲ್ ಇನ್ಸಾನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಮುಕೇಶ್ ಸಹನಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ಮೈತ್ರಿಕೂಟಗಳ ನಾಯಕರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು, ಎಲ್ಲ ಮಿತ್ರ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ರಾಹುಲ್ ಅವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸ್ಪಂದನೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಟ್ರೋಲ್ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನೆಲದ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರಣವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದ್ದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಯಿಂದ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡಿರುವ ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಮತದಾರರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು ಈಗ: ಬದಲಾಗದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ

ತೇಜಸ್ವಿ ಯಾದವ್ ಅವರ ಮಹಾಘಟಬಂಧನ್ ಮುಂಬರುವ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿತೀಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರ ಎನ್‌ಡಿಎಯನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಈ ಯಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಬಿಹಾರದ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿರುವುದು ನಿರ್ವಿವಾದ.

ಪರಿವರ್ತಿತ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದಾರೆ. 2014ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಚಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೇ ಜನರಿಗೆ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, “ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಜನರು ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ” ಎಂದು ಪಾಟ್ನಾ ಮೂಲದ ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಮುನ್ನಾ ಶಾಹಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ರಾಹುಲ್ ಅವರ ಯಾತ್ರೆಯು ಬಿಹಾರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತುಂಬಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸಿವೆ. ಆದರೂ, ರಾಹುಲ್ ಅವರ ಯಾತ್ರೆ ಬಿಹಾರದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಶಾಕಿರಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ.

ಮೂಲ: ನಲಿನ್ ವರ್ಮಾ, ದಿ ವೈರ್