ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದಾಗಿ, ದೇಶದ ನೂತನ ಯುವ ಮತದಾರರ ಸೇರ್ಪಡೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮಹತ್ವದ ಅಂಗವಾದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ‘ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (Special Summary Revision – SSR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆಯೋಗದೊಳಗಿನ ಅಸಮ್ಮತಿಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೊಸದಾಗಿ 18 ವರ್ಷ ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುವ ‘Gen Z’ ಯುವ ಮತದಾರರು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಲು ಕಾಯುವಂತಾಗಿದೆ.
‘ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್’ (The Economic Times) ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜನವರಿ 2024 ರ ನಂತರ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಿತ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ (SSR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. 1958 ರಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದ ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಡೆ ಬಿದ್ದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
‘Gen Z’ ಯುವಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಮೇ ಅಥವಾ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವಾರ್ಷಿಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಂಬರುವ ಸಾಲಿನ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿಳಂಬಗೊಂಡಿದೆ.
- 4 ಕಟ್-ಆಫ್ ದಿನಾಂಕಗಳ ಲಾಭ ಸ್ಥಗಿತ: ಈ ಹಿಂದೆ ವರ್ಷದ ಜನವರಿ 1 ಕ್ಕೆ 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತು. ಯುವಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಲು ಆಯೋಗವು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 4 ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು (ಜನವರಿ 1, ಏಪ್ರಿಲ್ 1, ಜುಲೈ 1 ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1) ಅರ್ಹತಾ ದಿನಾಂಕಗಳಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ನಿಂತಿರುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ತೊಡಕಾಗಿದೆ.
- ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಂಡ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ, ಜನವರಿ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರಾಗಿದೆ.
ಆಯೋಗದ ಉನ್ನತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆದದ್ದೇನು?
‘ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ (CEC) ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಹಾಗೂ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರ ನಡುವಿನ ಅಸಮ್ಮತಿಯೇ ಈ ವಿಳಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SIR) ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, ವಾರ್ಷಿಕ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ (SSR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಿಇಸಿ ಜ್ಞಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಕಾನೂನು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು.
ಆಯೋಗದ ನಿಯಮಾವಳಿ ಪ್ರಕಾರ 18 ವರ್ಷ ತುಂಬುವ ಯುವಕರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ವಾರ್ಷಿಕ ಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ನಡೆಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಆಯುಕ್ತರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಸಹ ಸರ್ವಸಮ್ಮತಿ ಮೂಡದ ಕಾರಣ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮುಂಬರುವ ಚುನಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಗೋವಾ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಹಾಗೂ ಪಂಜಾಬ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಂಬರುವ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಎದುರಿಸಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ವಿಳಂಬವಾಗಿರುವುದು ಚುನಾವಣಾ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ಮೇಲೆಯೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.
ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಆಯೋಗದ ಆಂತರಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಕೆಳಹಂತದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳು (CEO) ಹಾಗೂ ಉಪ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ವಾರ್ಷಿಕ ರಹಸ್ಯ ವರದಿಗಳಿಗೆ (ACR) ಜಂಟಿ ಅಂಕಿತ ಸಿಗದೇ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ‘ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್’ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಮತದಾನ ಎನ್ನುವುದು ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ನೂತನ ಜನಾಂಗವಾದ ‘Gen Z’ ಯುವಕರು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವಂತಾಗಬಾರದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಬೇಕಾದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತಕ್ಷಣವೇ ಈ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ತೆರೆ ಎಳೆದು, ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯಿಂದ ‘ವಿಶೇಷ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SSR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಬೇಕಿದೆ ಎಂಬ ಒತ್ತಾಯ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ.
