ದೆಹಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಮಾಳವೀಯ ನಗರದಲ್ಲಿ 2026 ಜೂನ್ 3, ಬುಧವಾರ ನಸುಕಿನ ಜಾವ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಿಬೀಳಿಸಿದೆ. ‘ಫ್ಲೋರಿಶ್ ಸ್ಟೇ ಬಿ & ಬಿ’ (Flourish Stay B&B) ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹಲವು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕನಿಷ್ಠ 21 ಅಮಾಯಕ ಜೀವಗಳು ಸಜೀವ ದಹನವಾಗಿವೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಪಘಾತವಲ್ಲ; ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನ, ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಲೀಕರ ದುರಾಶೆ ಮತ್ತು ಲಂಚದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ನಡೆದ ‘ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಕೊಲೆ’ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದುರಂತ ರಾಜಧಾನಿಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಟೊಳ್ಳುತನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ಬೆತ್ತಲು ಮಾಡಿದೆ.
ಬುಧವಾರ ಮುಂಜಾನೆ ಸುಮಾರು 3:15ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗರೆಲ್ಲರೂ ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. ಕೆಳಮಹಡಿ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸಣ್ಣ ಕಿಡಿ ಕೆಲವೇ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ತುರ್ತು ನಿರ್ಗಮನ ದ್ವಾರಗಳು (Emergency Exits) ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದಟ್ಟವಾದ ವಿಷಕಾರಿ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಜ್ವಾಲೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕರು ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಸಾವಿಗೀಡಾದ್ದಾರೆ.
ಈ ದುರಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಆಘಾತಕಾರಿ ಸತ್ಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ‘ಫ್ಲೋರಿಶ್ ಸ್ಟೇ ಬಿ & ಬಿ’ ಕೇವಲ ವಸತಿ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ನಿಯಮಬಾಹಿರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ‘ಡೆತ್ ಟ್ರ್ಯಾಪ್’ ಆಗಿತ್ತು. ಮಾಳವೀಯ ನಗರದ ವಸತಿ ವಲಯದ (Residential Area) ಕಿರಿದಾದ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಹೋಂಸ್ಟೇ/ಹೋಟೆಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ – ಇದು ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ.
ಹೋಟೆಲ್‌ಗೆ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ‘ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪತ್ರ’ (Fire NOC) ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ನಂದಿಸುವ ಉಪಕರಣಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ತಕ್ಷಣ ಕಟ್ಟಡವು ವಿಷಗಾಳಿಯ ಗೂಡಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (MCD) ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಗಿನ ನೇರಕ್ಕೇ ಈ ಅಕ್ರಮ ಹೋಟೆಲ್ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯರ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಲಂಚದ ಹಣವೇ ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ತಲೆಎತ್ತಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜನರು ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇದು ಒಂದು ಏಕಾಕಿ ಘಟನೆಯಲ್ಲ; ದೆಹಲಿಯಾದ್ಯಂತ ಇಂಥಹ ಅನೇಕ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಲಂಚದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ: ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ವೈಫಲ್ಯ
ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ, ಅಂದರೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ 3:45ಕ್ಕೆ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ದಳಕ್ಕೆ ಮಾಹಿತಿ ತಲುಪಿತು. ತಕ್ಷಣ 15ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ವಾಹನಗಳು ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಕಿರಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಡವಾಯಿತು. ಇದು ದುರಂತದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಆದರೂ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ತಂಡಗಳು ಅದ್ಭುತ ಸಾಹಸ ಮೆರೆದರು. ಕಿಟಕಿಗಳ ಮೂಲಕ 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಆದರೆ ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ 21 ಜನರು ದಟ್ಟ ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಸುಟ್ಟು ಕರಕಲಾಗಿದ್ದರು.
ಮೃತರ ಪೈಕಿ ಹಲವರು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಬಂದವರು ಆಡಳಿತದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿರುವುದು ದೇಶದ ಮುಖಭಂಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂಡಗಳು ತೋರಿದ ಸಾಹಸಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಘಟನೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ನೆಟಿಜನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ
ದುರಂತದ ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶದ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಒಡೆದಿದೆ. “#ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ_ವೈಫಲ್ಯ_ಕಬ್_ತಕ್_ಜಾನ್_ಲೆಗಿ?” ಎಂಬ ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದು, ನೆಟಿಜನ್‌ಗಳು “ನಾವು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಪಾವತಿಸುವ ತೆರಿಗೆಯ ಹಣಕ್ಕೆ ಸಿಗುವ ಮೌಲ್ಯ ಇದೇನಾ?” ಎಂದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನರ ಆಕ್ರೋಶ ಕೇವಲ ಶೋಕಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಭೂತ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ:
- ಅಕ್ರಮ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಲಂಚ: MCD ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ನೂರಾರು ಅಕ್ರಮ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
- ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: Fire NOC, ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ ಎಕ್ಸಿಟ್ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಉಪಕರಣಗಳ ಕೊರತೆ.
- ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೊರತೆ: ಸಣ್ಣ ನೌಕರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕೇಸು ಮುಚ್ಚುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ; ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ನೆಟಿಜನ್‌ಗಳು “ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳ ನಂತರ ತನಿಖೆ, ಪರಿಹಾರ ನಾಟಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲವೂ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹತಾಶೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ “ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ” ಸಂತಾಪ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಿಗೆ ಜನರು “ಕೇವಲ ಪದಗಳು ಜೀವಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲಾರವು; ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕ್ರಮ ಬೇಕು” ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದುರಂತವು ಭಾರತದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿದೆ.
ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳ ಸಾವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುರಕ್ಷತಾ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ, MCD ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಆರೋಪ-ಪ್ರತ್ಯಾರೋಪಗಳು ಶುರುವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಅಮಾಯಕ ಜೀವಗಳ ಬೆಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಸೌದೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾಳವೀಯ ನಗರದ ಈ ದುರಂತವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಎಷ್ಟು ಅಕ್ರಮ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಅನಧಿಕೃತ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಸೀಲ್ ಮಾಡುವುದು, ಭ್ರಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಠಿಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ.
ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮುಂದೆಯೂ ಇಂಥಾದ್ದೆ ದುರಂತಗಳು ನಡೆಯುವುದು ಖಚಿತವಾಗಿದೆ. ತೆರಿಗೆದಾರರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಸಿಗದ ಹೊರತು, ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ. ಈ ಭೀಕರ ಸರಣಿ ಇಂದಿಗೇ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಾಗರೀಕರು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
