ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (Special Intensive Revision – SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸೋಮವಾರ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ (ECI) ನೋಟಿಸ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ಈ ಕುರಿತು ಆಯೋಗದ ಉತ್ತರವನ್ನೂ ಕೋರಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸದೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ತಡೆ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನ್ಯಾಯಪೀಠ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 5ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಲೈವ್ ಲಾ’ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. .
ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರ ವಕೀಲ ಅರವಿಂದ್ ಪಿ. ದಾತಾರ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 9 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 33% (ಸುಮಾರು 3 ಕೋಟಿ) ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 1.22 ಕೋಟಿ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು’ (logical discrepancy) ಎಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪೀಠದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಪುಣೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮರುಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕುಟುಂಬಗಳು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ‘ವ್ಯಕ್ತಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 40 ರಷ್ಟು ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದಾತಾರ್ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿಸುವಿಕೆ ನಗರದ ಬಡವರು, ಬಾಡಿಗೆದಾರರು ಮತ್ತು ಮರುಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ನವೆಂಬರ್ 6 ರಂದು ಹೊರಬರಲಿರುವ ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ತಡೆಹಿಡಿದು, ಈ 3 ಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮರಳಿ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಾನೂನು ಗೊಂದಲವೆಂದರೆ, ಹೆಸರು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಳೆಯ ಮತದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲು ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ (Form 6) ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಯೋಗ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರುವುದು. ‘ಫಾರ್ಮ್ 6’ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ಹೊಸದಾಗಿ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಯ ಮತದಾರರಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ “ತಾನು ಈ ಹಿಂದೆ ಎಂದೂ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ಬಾರಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ ಹಳೆಯ ಮತದಾರರು ಈ ಫಾರ್ಮ್ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವುದು ಸುಳ್ಳು ಪ್ರಕಟಣೆ ನೀಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅಪರಾಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ದಾತಾರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಇಂತಹ ಮತದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರೂ, ಅದು ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಕಳೆದುಕೊಂಡವರಿಗಾಗಿ ಆಯೋಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಹೊಸ ಫಾರ್ಮ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರರ ಈ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ಸಿಜೆಐ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, “ಯಾರ ವಿರುದ್ಧವೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಬಾಯ್ಮಾತಿನ ಅಭಯ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ನಿಲುವನ್ನು ಆಲಿಸದೇ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಒಪ್ಪದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಈ ಹಿಂದೆ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ‘SIR’ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದೆ. ಅದರಂತೆ ನವೆಂಬರ್ 5 ರಂದು ಆಯೋಗದ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಬಳಿಕವಷ್ಟೇ ಮುಂದಿನ ಸೂಕ್ತ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪೀಠ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
