ಗುವಾಹಟಿ: ಅಸ್ಸಾಂನ ಧುಬ್ರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,400 ಬಂಗಾಳಿ ಮೂಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ 3,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿರುವುದು ಇದೀಗ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವಾ ಶರ್ಮಾ ಅವರು ಭಾನುವಾರ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದ್ದು, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರುವ ಈ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಹಾಗೂ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ.
ಚಾಪರ್ ಕಂದಾಯ ವೃತ್ತದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಚಾರುಬಖ್ರ, ಚಿರಕುಟ I ಮತ್ತು II ಹಾಗೂ ಸಂತೋಷಪುರ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ.
2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,157 ಎಕರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ 1,400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಂಗಾಳಿ ಮೂಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರ ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 10,000 ಜನರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ಗೆ ಈ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅದಾನಿ ಪವರ್ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಜನರ ಬದುಕಿನ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬೃಹತ್ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 3,500 ಬಿಘಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಭೂಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸುಮಾರು 1,700 ಬಿಘಾ ಭೂಮಿಯೂ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂಮಾಲೀಕರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದರೂ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪವೂ ಕೇಳಿಬಂದಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಬೈಸರ್ ಅಲ್ಗಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ 300 ಬಿಘಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ತಲಾ 50,000 ರೂ.ಗಳ ಒಂದು ಬಾರಿಯ ನೆರವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶವು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು.
ಇದರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದ್ದಿದೆ. ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಗಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕುದಾರರು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅದಾನಿ ಪವರ್ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,400 ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡು ಸಂಗತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ವಸತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
2025ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2ರಂದು ನಡೆದ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಭೂ ಸಲಹಾ ಸಭೆಯ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿದೆ. ಬಳಿಕ ತೆರವು ನೋಟಿಸ್ಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಮನೆಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಯೋಜನೆಯ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿರುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವಾ ಶರ್ಮಾ, ಇದು ಅಸ್ಸಾಂನ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಯೋಜನೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ವಾದ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಷದ ಗರಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಬೇಡಿಕೆ 3,240 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ಬೇಡಿಕೆ ಶೇ.6ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶೇ.9ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಶರ್ಮಾ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿ 20,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭವಾದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು 5,000 ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಅದಾನಿ ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ.
ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿವೆ. ದಿ ರಿಪೋರ್ಟರ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ 2026ರ ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರವು 3,200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಬಳಕೆಯಾಗದ ವಿದ್ಯುತ್ಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರವು 12,500 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಆ ತನಿಖೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅಂದಾಜುಗಳು ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಈ ಮೊತ್ತ 19,000 ಕೋಟಿ ರೂ.ವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಅಂದಾಜು; ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಅದಾನಿ ಸಮೂಹದ ಅಂತಿಮ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟದ ನಿರ್ಧಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
ಅದಾನಿ ಸಮೂಹದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೀತ್ ಅದಾನಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ಅಸ್ಸಾಂಗೆ 40 ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ ಅವರು, ರಾಜ್ಯವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಈ ಚಿತ್ರಣದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 2016ರಿಂದ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎಂಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಿವಿಧ ವರದಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. 2025ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಳೆ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕೋವರ್ ಅಲಿ ಎಂಬ 19 ವರ್ಷದ ಬಂಗಾಳಿ ಮೂಲದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯುವಕ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದನು.
ತೆರವು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಗೋಲ್ಪಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ 73 ಮುಸ್ಲಿಂ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಗೌಹಾಟಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನಧಿಕೃತ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಧುಬ್ರಿಯ 1,400 ಕುಟುಂಬಗಳ ತೆರವು ಮತ್ತು ಅದೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಪವರ್ನ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿರುವುದು ಕೇವಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಭೂಮಿ ಒದಗಿಸುವಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಪರಿಹಾರ, ಪುನರ್ವಸತಿ, ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗಳನ್ನು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಒಂದು ಕಡೆ ಸರ್ಕಾರವು ಉದ್ಯೋಗ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯದ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪುನರ್ವಸತಿಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ವಾಸ್ತವಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವೇ ಅಸ್ಸಾಂನ ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
