“ಶಾಸನಬದ್ಧ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಫಾರ್ಮ್ ನಂ 6 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ” ಎಂದು ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಓ.ಪಿ. ರಾವತ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಬಯಲಾಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ದುರದೃಷ್ಟಕರ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪದೇ ಪದೇ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬ ‘ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್’ ವರದಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ರಾವತ್, “ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸಿರಬಹುದು ಬಹುಶಃ ವಿರಳ” ಎಂದರು.
ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಚುನಾವಣಾ ರೋಲ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ 10 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಅಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಫಾರ್ಮ್ ನಂ. 6 ರಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣದವರೆಗಿನ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಕನಿಷ್ಠ 14 ಬಾರಿ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಇದು ದುರದೃಷ್ಟಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳು ಬಹುಶಃ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ನಾನು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಮ್ಮತದಿಂದಲೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದು 2018ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ರಾವತ್ ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮವೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವೀಡಿಯೊ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದರು.
“ಎಸ್ಐಆರ್ (ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ) ಮೂಲಕ, ಇದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಮತದಾರರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭ್ರಮೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ‘ಫ್ರಾಂಕೆನ್ಸ್ಟೈನ್’ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ; ಇದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದುರದೃಷ್ಟಕರ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
“ಫಾರ್ಮ್ ನಂ. 6 ರ ಕುರಿತಾದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, 1960 ರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು ಎಂದರು.
ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಸ್ಐಆರ್ಗಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಸೂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಎಂದು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರು. ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಕೂಡ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಒಮ್ಮತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.
ಆದರೂ, ಆನ್ಲೈನ್ ಫಾರ್ಮ್ 6 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಎಸ್ಐಆರ್ಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ನಲ್ಲಿ, ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು “ಅನಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಹಿರವಾಗಿದೆ” ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಧು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
“ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಹೇಳಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ, ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಸಭೆ ನಡೆಸಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬಹಳ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ. ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿರುವ ರೀತಿ ತಪ್ಪು. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬಹಿರ” ಎಂದು ರಾವತ್ ಹೇಳಿದರು.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಡೇಟಾಬೇಸ್ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದರು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಟಿ.ವಿ. ಸೋಮನಾಥನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಈ ಕಳವಳಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು.
“ಕ್ಷೇತ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಬೇಕು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅಸಹಾಯಕರಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಹಿರ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು” ಎಂದು ರಾವತ್ ಹೇಳಿದರು.
“ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನಾವೇ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೋ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಯಾರಿಗೂ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಇದು ಎಂದಿಗೂ ನಡೆದಿಲ್ಲ, ಎಂದಿಗೂ ನಡೆಯಬಾರದು” ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಎತ್ತಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ನಡುವೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹಾಳುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ರಾವತ್ ಹೇಳಿದರು.
“ಜನರು ನಂಬಿರುವ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಕ್ತ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವ ಇಬ್ಬರು ಆಯುಕ್ತರಿಗೂ ಕೂಡ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿದೆ ಎಂದು ರಾವತ್ ಹೇಳಿದರು.
“ಅವರು 10 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಏಕೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಏಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ಅದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಏಕೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಿಲ್ಲ? ಅವರೂ ಕೂಡ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದೇ ಒಂದು ತಪ್ಪು ನಡೆಯಲು ಬಿಡದಿರುವುದು ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ರಾವತ್ ಹೇಳಿದರು.
ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಧು ಅಥವಾ ಜೋಶಿ ಇಬ್ಬರೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿಲ್ಲ.
ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18 ರ ಪ್ರಕಾರ, ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಒಮ್ಮತದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯಬೇಕು, ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೆ ಬಹುಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು.
ಬುಧವಾರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮೂಲಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ ಎಸ್ಐಆರ್ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮೂವರು ಆಯುಕ್ತರ ಒಮ್ಮತದೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಮೋದನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿವೆ.
