ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (ಸಿಜೆಯ) ಡಿ.ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂಜಯ್ ಕಿಶನ್ ಕೌಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ‘ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ’ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ದಿ ವೈರ್’ಗಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಕರಣ್ ಥಾಪರ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕಥೆ ‘ವಿಥೌಟ್ ಫಿಯರ್ ಆರ್ ಫೇವರ್’ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಸಭೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಸಿಜೆಐ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ನೇಮಕಾತಿಗಳ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ತಾವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಬೇಕೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೌಲ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಹೆಸರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಇಂತಹ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂದು ತಾವು ಅಂದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಕೌಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಐದು ಹೆಸರುಗಳ ಕುರಿತು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂದಿನ ಸಿಜೆಐ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾದ ಆರನೇ ಹೆಸರನ್ನೂ ಸಹ ಅನುಮೋದಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೊಲಿಜಿಯಂನ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಬಹುಶಃ ಅವರು ಉಳಿದ ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕೊನೆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಆರನೇ ಹೆಸರಿಗೂ ಸೇರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಯಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಕೊಲಿಜಿಯಂ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಿಜೆಐ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೇ ಎಂದು ಸಂದರ್ಶಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ..
“ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಸಭೆಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಹೆಸರುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವುದು ಒಂದು ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರ ನಂತರವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದೇ ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಇದೇ ವಿಷಯ ನನ್ನನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಚಿಂತೆಗೀಡುಮಾಡಿದೆ.”
ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಈ ‘ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ‘ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಿಗೂ’ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೂ ಸಾಕಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂದರ್ಶನದ ವೇಳೆ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಕರಣ್ ಥಾಪರ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿರುವ ಆತ್ಮಕಥೆಯಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: “ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೂ (consultation) ಮತ್ತು ನಾನು ‘ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ’ (pre-approval) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸುವ ಮುನ್ನವೇ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಕೋರುವುದು ತಪ್ಪು ಸಂದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ.”
ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ, “ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ಮೃದು ಧೋರಣೆ (too deferential) ಹೊಂದಿದ್ದರು” ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಹ ಸಂದರ್ಶನದ ವೇಳೆ ಕರಣ್ ಥಾಪರ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿಜೆಐ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಈ ಧೋರಣೆಯು ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು:
“ಇದೇ ರೀತಿ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು (ಚಂದ್ರಚೂಡ್) ನಂಬಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ‘ನಿಮ್ಮಂತಹ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳೇ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ, ನಿಮ್ಮ ನಂತರ ಬರುವ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪಾಲಿಸದೇ ಇರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ’ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ (ಪೂರ್ವ ಚರ್ಚೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ) ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನೂ ಮೊದಲೇ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸದಂತೆ ಅವರನ್ನು ತಡೆದಿದ್ದೆ.”
“ನೀವು ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಚರ್ಚಿಸಿದರೆ, ಅದು ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವುದನ್ನು ತಾವು ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಸಭೆಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಯಬಾರದು ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ತಪ್ಪೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೇ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
“ಆರನೇ ಹೆಸರು ಕೊಲಿಜಿಯಂನಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರನ್ನು ಚಿಂತೆಗೀಡುಮಾಡಿತ್ತು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸಿತು. ಅದೇ ವಿಷಯ ಅವರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಮೂಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ಒಬ್ಬ ದುರ್ಬಲ ಸಿಜೆಐ ಎಂದು ನೀವು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೀರಾ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:
“ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಎಂಬ ಎರಡು ಮುಖಗಳಿರುತ್ತವೆ. ನಾನು ಅವರ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕೆಲಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪ ಎತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಡೆಗೆ ಮೃದು ಧೋರಣೆ (too deferential) ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ನನಗೆ ಅನಿಸಿತು. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.”
ಈ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆಘಾತಕಾರಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇಮಕಾತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ತಮ್ಮ (ಕೌಲ್ ಅವರ) ಪೀಠದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (ಪಿಎಂಎಲ್‌ಎ) ತೀರ್ಪಿನ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ‘ಮಧ್ಯಮ ಮಾರ್ಗ’ವನ್ನು (middle path) ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಸಿಜೆಐ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರು ತಮಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದರು ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
Courtesy :livelaw.in
