2024–25ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳು ವಿತರಿಸಿದ ರೂ. 3,826.3 ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ಶೇ. 82 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ (ಎಡಿಆರ್) ಶುಕ್ರವಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ದೇಣಿಗೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವರದಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ನೇರ ತೆರಿಗೆ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (ಸಿಬಿಡಿಟಿ) ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ 20 ಚುನಾವಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ, 15 2024–25ಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಈ ನಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ.95 ಅನ್ನು ಜನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 1951 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲು 2013 ರ ಚುನಾವಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಹ ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳಿಗೆ ಸಿಬಿಡಿಟಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
ಎಡಿಆರ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು 3,826.3 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು 3,157.6 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ನಿಧಿಯ ಶೇ.82.5 ರಷ್ಟಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 298.7 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು (ಶೇ.7.8) ಪಡೆದರೆ, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 102 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು (ಶೇ.2.6) ಪಡೆದಿದೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 267.9 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.
ಟ್ರಸ್ಟ್ಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರುಡೆಂಟ್ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ 15 ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು – 2,668.4 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದೆ. ನಂತರ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ 10 ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ 914.9 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಿದೆ.
228 ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಥವಾ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 3,636.8 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, 99 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 187.6 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಎಡಿಆರ್ ಹೇಳಿದೆ. ಟಾಪ್ 10 ದಾನಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ 1,908.8 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ದೇಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.49.8 ರಷ್ಟಿದೆ.
ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ಅವೆನ್ಯೂ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಎಲ್ಎಲ್ಪಿ 500 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಕೊಡುಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದಾನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಟಾಟಾ ಸನ್ಸ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 308.1 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಟಾಟಾ ಕನ್ಸಲ್ಟೆನ್ಸಿ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ 217.6 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ರಾಜ್ಯವಾರು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು 1,225.4 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಣಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಂತರ ತೆಲಂಗಾಣ (358.2 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳು), ಹರಿಯಾಣ (212.9 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳು), ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (203.8 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳು) ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ (200.5 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳು) ಇವೆ.
ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 ರಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ವಾಕ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ, ದಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ವಿಡ್ ಪ್ರೊಕ್ವೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.
ಚುನಾವಣಾ ಬಾಂಡ್ಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ವಿತ್ತೀಯ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು.
