ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಿದಾದ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಬಸ್ತಾರ್ ಕಣಿವೆಯು ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಶಾಂತ ಭೂಭಾಗವು ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಹಿಂದುತ್ವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಡುವಿನ ಭೀಕರ ಕೋಮು ಧ್ರುವೀಕರಣದ ರಣರಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಬದಂಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಡೆಪರೋಡಾ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ 50 ವರ್ಷದ ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಕಥೆಯು ಇಡೀ ಬಸ್ತಾರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರದ (ಘರ್ ವಾಪ್ಸಿ) ಭೀಕರ ಚಿತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಘನತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ ಮತ್ತು ಬಲವಂತದ ‘ಘರ್ ವಾಪ್ಸಿ’ಯ ದ್ವಂದ್ವ
ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಸನಾತನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕೃಷ್ಟವಾಗಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಂತೆ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕರಾಳ ಸತ್ಯ. ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಳಸ್ತರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಮಾನವ ಘನತೆ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಲೇ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಬೇಸತ್ತು, ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಘನತೆ, ಸ್ವಾಭಿಮಾನ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಶೋಷಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಧರ್ಮವೊಂದನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರೆ, ಅಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಬದುಕಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಹಿಂದುತ್ವ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅವರ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಹೆದರಿಸಿ, ಬೆದರಿಸಿ, ಪುನಃ ಅವರನ್ನು ಅದೇ ಹಳೆಯ ಅಸಮಾನತೆಯ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದು ತರುತ್ತಿರುವುದು ಇಂದಿನ ಬಸ್ತಾರ್ ಕಣಿವೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಜ್ವಲಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಬಸ್ತಾರ್ನ ಬದಂಜಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಡೆಪರೋಡಾ ಗ್ರಾಮದ ನಿವಾಸಿ 50 ವರ್ಷದ ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಅವರ ಕಥೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳೀಯರೇ ಆದ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರು ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತ ಮನೆಯನ್ನು, ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದ ಊರನ್ನು ತೊರೆದು ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರ ಇಡೀ ಜೀವನವೇ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿದೆ.
ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 15-20 ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಸೇರಿ 2017 ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಬಲವಂತ ಅಥವಾ ಆಮಿಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸದರಲ್ಲಿ ಬದುಕು ಸುಗಮವಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು. “ಮೊದಲು ವಿಷಯಗಳು ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಕಳೆದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಬಜರಂಗದಳದವರು ನಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ನರಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಮಾಂಡವಿ ಅವರು ದೂರವಾಣಿ ಮೂಲಕ ‘ಮಕ್ತೂಬ್’ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಳಲನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಂಡವಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, 2023 ಮತ್ತು 2024 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ ಮತ್ತು ಬಜರಂಗದಳದ ಗೂಂಡಾಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿದವು. 2024 ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಹಿಂದುತ್ವ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಎದುರಾದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದಾಳಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಇತರ ಮೂರು ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತೊರೆದು ಓಡಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ದಿನಗಳ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಮಾಂಡವಿ, “ಅವರು ನಮಗೂ ತುಂಬಾ ಹೊಡೆದರು. ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹೊಡೆದರೆಂದರೆ, ನಾವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡು ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ನೋವಿನಿಂದ ನರಳಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದು ಆ ಭೀಕರ ಹಲ್ಲೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಇಡೀ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳು ಕೇವಲ ಸಾಧಾರಣ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಡ ರೈತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. “ನಾವು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಂಬಿ ಬದುಕುವ, ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ರೈತರು ಅಷ್ಟೇ. ನಾವಾರಿಗೂ ದ್ರೋಹ ಬಗೆದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮದೇ ಆದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಮಾಂಡವಿ ಅತ್ಯಂತ ದೃಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಕೆಳಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಂದಿನ ಕೋಮು ಪ್ರೇರಿತ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಿದ್ಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದೇ ಈ ಸರಣಿ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕ್ರೂರ ಮಾದರಿ
2017 ರಲ್ಲಿ, ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಗ್ರಾಮದ ಸುಮಾರು 15 ರಿಂದ 20 ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಆಮಿಷಗಳಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದ ಈ ರೈತ ಕುಟುಂಬಗಳ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಬದುಕು 2023 ಮತ್ತು 2024 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಳಿ ತಪ್ಪಿತು.
ಆರ್ಎಸ್ಎಸ್ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ) ಮತ್ತು ಬಜರಂಗದಳದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರೆನ್ನಲಾದ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮಾಂಡವಿ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ದಾಳಿಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟನೆಗಳಾಗಿರದೆ, ಅತ್ಯಂತ ಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಸರಣಿ ರೂಪದ ಕಿರುಕುಳಗಳಾಗಿದ್ದವು:
1. ದೈಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಪಾಸ್ತಿ ನಾಶ
- ಮಾರ್ಚ್ 2024: ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬಿದ್ದು, ದೈಹಿಕವಾಗಿ ತೀವ್ರ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದವು. ಮನೆಗಳ ಭೌತಿಕ ಆಸ್ತಿಪಾಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.
- ಜೂನ್ 2024: ಜೀವ ಭಯದಿಂದ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದ ಕುಟುಂಬಗಳು ಮರಳಿದಾಗ, ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಪಂಚಾಯತ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಯಿತು. ಇಡೀ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನರಾಗುವವರೆಗೆ ಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸದಿದ್ದರೆ ಕೊಲ್ಲುವುದಾಗಿ ಬಹಿರಂಗ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.
2. ಆರ್ಥಿಕ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಜೀವನಾಧಾರದ ಲೂಟಿ
ದಾಳಿಕೋರರು ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಹಲ್ಲೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಈ ಬಡ ರೈತರ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಂತ್ರಸ್ತರ 40 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಸಿದ್ಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಾಶಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೇ ಕೃಷಿ ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.
ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರಾಕರಣೆ: ನೀರು ಮತ್ತು ಜೀವನಾಧಾರದ ಮೇಲಿನ ದಿಗ್ಬಂಧನ
ಬಸ್ತಾರ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಕೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ‘ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರ’.
ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಚರರು ಹಿಂದುತ್ವ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮತಾಂತರದ ಆದೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಹಳ್ಳಿಯ ಕೊಳವೆಬಾವಿಗಳನ್ನು (ಬೋರ್ವೆಲ್ಗಳು) ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಡೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರದಿಗಳ ದೃಢೀಕರಣ:
‘ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕನ್ಸರ್ನ್’ (ICC) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಬಡೆಪರೋಡಾ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ಕಾಂಕೇರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೊಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 32 ಹಳ್ಳಿಗಳ 180 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಂತಹದೇ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
| ನಿರಾಕರಿಸಲಾದ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು | ಸಮುದಾಯದ ಮೇಲಾದ ಪ್ರಭಾವ |
| ಸಾಮೂಹಿಕ ಜಲಮೂಲಗಳು | ನದಿ, ಕೆರೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಲ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್ ಪಂಪ್ಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧ. |
| ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳು | ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ (MGNREGA) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆ. |
| ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ | ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿರುವ ಕಿರು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (ಮಹುವಾ, ತೆಂಡು ಎಲೆ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ತಡೆ. |
ಮರಣದ ನಂತರವೂ ಮುಗಿಯದ ಹೋರಾಟ: ‘ಸಮಾಧಿ ಹಕ್ಕು’ ನಿರಾಕರಣೆಯ ರಾಜಕೀಯ
ಬಸ್ತಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ಮೃತದೇಹಗಳ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಫೋರಮ್ (UCF) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ವರದಿಗಳು ಭಾರತದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕುರಿತು ಆತಂಕಕಾರಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಪೂರ್ವಜರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೋಮು ಸ್ಮಶಾನಗಳನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳು “ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ” ಎಂದು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರೆ, ಆತನ ಮೃತದೇಹವನ್ನು ಹಳ್ಳಿಯೊಳಗೆ ಹೂಳಲು ಬಿಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ದುಃಖಿತ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಹೆದರಿಸಿ, ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಮಾಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದ (Exhumation) ಘಟನೆಗಳೂ ವರದಿಯಾಗಿವೆ.
UCF ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ನೋಟ (ಸಮಾಧಿ ನಿರಾಕರಣೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು)
- 2024 ರ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು: ಒಟ್ಟು 40 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಪಾಲು ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ (30) ರಾಜ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಜಾರ್ಖಂಡ್ (6), ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.
- 2025 ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿ: ಒಟ್ಟು 23 ಸಮಾಧಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ (19) ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಜಾರ್ಖಂಡ್ (2), ಒಡಿಶಾ (1) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ (1) ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.
ಈ ತಂತ್ರದ ಹಿಂದಿರುವ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕ್ರೌರ್ಯವೆಂದರೆ, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶವಾಗಾರಗಳ (Mortuary) ಸೌಲಭ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಶವ ಕೊಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಮಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅಸಹಾಯಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು “ಯಾವುದೇ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೇ ಸುಗಮವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಿದೆ” ಎಂದು ಕಡತಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ
ಸಂತ್ರಸ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವೆಂದರೆ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯ. ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಅವರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿರುವಂತೆ, ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ ಮೂಕಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ನಿರಂತರ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮನವಿಗಳ ನಂತರವೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಯಾವುದೇ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಎಫ್ಐಆರ್ (FIR) ದಾಖಲಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು:
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ: ಜನವರಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಗದಲ್ಪುರದ ಜೆಎಂಎಫ್ಸಿ (JMFC) ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಖಾಸಗಿ ದೂರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಫ್ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸುವಂತೆ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಕಡಾಖಂಡಿತ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕೆಲವು ಬಂಧನಗಳು ನಡೆದರೂ, ಆರೋಪಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ ಬಳಸಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರಬಂದರು. ಇದು ಸಂತ್ರಸ್ತರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲಿದ್ದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಗ್ಗಿಸಿತು.
ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಠಾಣಾಧಿಕಾರಿ (SHO) ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು (SP) ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಅವರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಾರದಿರುವುದು ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿತನವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
‘ಘರ್ ವಾಪ್ಸಿ’ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು
ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾರದ ಬಡೆಪರೋಡಾ ಗ್ರಾಮದ 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಬಲವಂತದ ‘ಘರ್ ವಾಪ್ಸಿ’ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರು ಮತಾಂತರ) ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಅವರು ಈ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ: “ನಾವು ಅವರನ್ನು ದೂಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿಯುವುದೇ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು.”
ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಬರುವ ಗೂಂಡಾಗಳು ಹಳ್ಳಿಯವರಲ್ಲ. ಅವರು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಅಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಇಲ್ಲದ ಕೋಮು ದ್ವೇಷವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಿರ್ವಾಸಿತರ ಬದುಕು: ಕಳೆದುಹೋದ ಬೇರುಗಳು
ಪ್ರಸ್ತುತ, ಗೋವಿಂದ್ ಮಾಂಡವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಭೂಮಿ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಮನೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೊರೆದು, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಭಾವವಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಅಪರಿಚಿತ ಹಳ್ಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಜೀವ ಭಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬೆದರಿಕೆಗಳ ನೆರಳು ಇನ್ನೂ ಅವರನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟುತ್ತಿದೆ.
ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನೆಲದಿಂದ ನಿರ್ವಾಸಿತರಾದ ನೋವನ್ನು ಮಾಂಡವಿ ಅವರ ಮಾತುಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತವೆ:
“ನನ್ನ ಕೃಷಿಭೂಮಿ, ನನ್ನ ಮನೆ, ನನ್ನ ಪೂರ್ವಜರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಿಡುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ನನ್ನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಅದು ಎಂದಿಗೂ ನನ್ನ ಹೆತ್ತ ಮನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.”
ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ತುರ್ತು ಕರೆ
ಬಸ್ತಾರ್ನ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 25 ರ (ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ, ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು) ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಜಲ, ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಜಂಗಲ್ ಹಕ್ಕುಗಳಷ್ಟೇ ಅವರ ಆಂತರಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಹಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.
ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೇವಲ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಲದು. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ:
- ಸಂತ್ರಸ್ತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಗೆ ಮರಳಲು ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು.
- ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ವಯ ಕೋಮು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಂಪು ಹಿಂಸಾಚಾರದ (Mob Violence) ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕು.
- ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೋಮು ಧ್ರುವೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು.
ಬಸ್ತಾರ್ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಆರ್ತನಾದವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಇದು ಭಾರತದ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಬೃಹತ್ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.
