ಬಾಲಿವುಡ್ನ ಖ್ಯಾತ ನಟರಾದ ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್, ಅಜಯ್ ದೇವಗನ್ ಹಾಗೂ ಟೈಗರ್ ಶ್ರಾಫ್ ಅವರುಗಳು ಇದೀಗ ಕಾನೂನು ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ‘ವಿಮಲ್ ಏಲೈಚಿ’ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು (ಎಫ್ಡಿಎ) ಈ ಮೂವರು ಸ್ಟಾರ್ ನಟರಿಗೆ ಕಾರಣ ಕೇಳಿ ನೋಟಿಸ್ (ಶೋಕಾಸ್ ನೋಟಿಸ್) ಜಾರಿ ಮಾಡಿದೆ. ಎಫ್ಡಿಎ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ತುಕಾರಾಂ ಮುಂಢೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಟ್ಕಾ, ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾ ಹಾಗೂ ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ಅದೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬರುವ ‘ಏಲೈಚಿ’ (ಏಲಕ್ಕಿ) ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದು, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತ ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾವನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಸರಿ ಎಂಬುದು ಎಫ್ಡಿಎ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವಾಗಿದೆ.
ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾ ಮಾರಾಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ. 2024ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವಿಮಲ್ ಕಂಪನಿಯ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಮೂವರು ನಟರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 11 ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಯುಕ್ತರ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಈ ಅಧಿಕೃತ ಶೋಕಾಸ್ ನೋಟಿಸ್ನಲ್ಲಿ, ಈ ಮೂವರು ನಟರು ತಕ್ಷಣವೇ ವಿಮಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ನ ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತುಕಾರಾಂ ಮುಂಢೆ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ 15 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವಂತೆ ನಟರಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ರವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾದ ಎನ್ಡಿಟಿವಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಈ ನೋಟಿಸ್ನ ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ‘ಬದಲಿ ಪ್ರಚಾರ’ (Surrogate Advertising) ದ ಹಿಂದಿನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಎಳೆಎಳೆಯಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ. ನೋಟಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಇದು ಕೇವಲ ಏಲಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ‘ವಿಮಲ್’ ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೇ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದೆ. ಜುಲೈ 13, 2026 ರಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಯುಕ್ತರು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಾಯ್ದೆ (FSS Act) 2006 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 30(2)(a) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಿಷೇಧ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ, ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ಸಾಗಾಟ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
“ಏಲೈಚಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ‘ವಿಮಲ್’ (VIMAL) ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಕೇವಲ ಕಾಕತಾಳೀಯವಲ್ಲ. ಪಾನ್ ಮಸಾಲಾ ಅಥವಾ ತಂಬಾಕು ಸಂಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ ಇಂತಹ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂವಹನವು ಕೇವಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉತ್ಪನ್ನದ ಜಾಹೀರಾತಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ನಿಷೇಧಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಉತ್ಪನ್ನದ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಚಾರ ಅಥವಾ ಬದಲಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ತುಕಾರಾಂ ಮುಂಢೆ ಅವರು ಶೋಕಾಸ್ ನೋಟಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಠಿಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 2012 ರಿಂದಲೇ ಗುಟ್ಕಾ, ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ನಿಕೋಟಿನ್ ಯುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ನಿಷೇಧವಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರದ ಮೇಲೆ ಎಫ್ಡಿಎ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಆಹಾರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಮಾನದಂಡಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 2006 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 24 ಅನ್ನು ಎಫ್ಡಿಎ ಇಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿದೆ. ಇದೇ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 53 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವವರ ವಿರುದ್ಧವೂ ಕಠಿಣ ದಂಡನೀಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜರುಗಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಆರೋಪ ಸಾಬೀತಾದರೆ, ಈ ನಟರಿಗೆ ತಲಾ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಕರನ್ನು (Endorsers) ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸದಂತೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರುವ ಬಲವಾದ ಅಧಿಕಾರವೂ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿದೆ. ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವಜನತೆಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಈ ಸ್ಟಾರ್ ನಟರು ಇಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಫ್ಡಿಎಯ ಈ ಕ್ರಮವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದೆ.
