ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಬಳಸುವ ಫಾರ್ಮ್‌-6 ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅನುಸಾರವೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (ಎಸ್‌ಐಆರ್‌) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್‌-6 ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಕಡ್ಡಾಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ವಿಚಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ಫಾರ್ಮ್‌-6 ಅನ್ನು 1960ರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 1950ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 28ರಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಫಾರ್ಮ್‌-6 ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರಿಗಿದೆ?
1950ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 28(1)ರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ (ಇಸಿಐ) ಸಮಾಲೋಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕಿದೆ.
ಆದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್‌ 28(3)ರ ಪ್ರಕಾರ, ರೂಪಿಸಲಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು 30 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಎರಡರ ಮುಂದೆಯೂ ಮಂಡಿಸಬೇಕು. ಈ 30 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಂದು ಅಧಿವೇಶನದೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಅಥವಾ ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯುವ ಎರಡು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರಬಹುದು.
ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಹೇಗೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದು?
ಸೆಕ್ಷನ್‌ 28(3)ರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಯಮವೊಂದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಗತ್ಯ.
ನಿಯಮವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯರು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಂಡಿಸಬಹುದು. ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಎರಡೂ ಆ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ನಿಯಮವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಆದರೆ, ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಥವಾ ರದ್ದತಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಮೊದಲು ಆ ನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಈ ನಿಬಂಧನೆಯು ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಫಾರ್ಮ್‌-6ರಲ್ಲಿನ ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ ಸಂಬಂಧಿತ ಘೋಷಣೆಯ ವಿಚಾರವೇನು?
ಮೂಲ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಫಾರ್ಮ್‌-6ರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ, ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮ್‌-6ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅನುಬಂಧ-ಡಿ (ಅನೆಕ್ಸರ್‌-ಡಿ) ಅನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರು ಸೇರಿಸಲು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು ಎಸ್‌ಐಆರ್‌ ಸಂಬಂಧಿತ ಘೋಷಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಾರ್ಮ್‌-6 ಅನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಫಾರ್ಮ್‌-6ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲು ಬಯಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.
