ನವದೆಹಲಿ: ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ನಾಗರಿಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿವೆ. 2025ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ SIR ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 58,60,423 ಮತದಾರರು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಮತದಾರರ ಅಧಿಕಾರ್ ಮಂಚ್ ಹಾಗೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದು, 2025ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8, 2026ರಂದು ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಸನ್ನದು, ದೆಹಲಿಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮಾಹಿತಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿಯೇ ‘ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ’ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ‘ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ’ ಎಂಬ SIRನ ಘೋಷಿತ ಉದ್ದೇಶವೇ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ವಾದವಾಗಿದೆ.
2025ರ ಜನವರಿ 31ರಂದು ದೆಹಲಿಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 1,56,14,000 ಮತದಾರರಿದ್ದರು. ಇದೇ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆ ವರ್ಷದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ SIR ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 97,53,577 ಮತದಾರರಷ್ಟೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 58,60,423 ಮತದಾರರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಈಗ ದೆಹಲಿಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಕುರಿತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿದೆ.
ಎಸ್ಐಆರ್ಗೂ ಮುನ್ನವೇ 11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳ ಅಳಿಸುವಿಕೆ
ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ 11,03,701 ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ 2026ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ 3,12,935 ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಎಣಿಕೆ ಹಂತದ ನಂತರ 47,56,722 ಜನರನ್ನು ASDDO ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದವರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೇವಲ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; SIR ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ನಾಗರಿಕರ ಮುಖ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಅಧಿಕಾರ್ ಮಂಚ್ ದೆಹಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜನರ ಅಹವಾಲುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಗಂಭೀರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ‘ಸತ್ತವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವುದು, ತಮ್ಮ ವಿಳಾಸದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವವರನ್ನು ‘ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು, ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರವೂ ಜನರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ.
ಈ ಆರೋಪಗಳು ಕೇವಲ ಕೆಲವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೋಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ತನ್ನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ 70 ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ.
2025ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ವರೆಗೆ ದೆಹಲಿಯ 70 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 1,70,451ರಷ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ 2026ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಜೂನ್ವರೆಗೆ ಕೇವಲ ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 11,70,885ರಷ್ಟು ನಿವ್ವಳ ಇಳಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದು ಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ.
ಇದರಲ್ಲೂ 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 3,39,509 ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ. ಇದು ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮಾಸಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2025ರ ಜುಲೈನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ವರೆಗೆ ನಡೆದ ಒಟ್ಟು ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೂ ನೇರವಾಗಿ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. 70 ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪೈಕಿ 68 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಡಲಾದ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ, 2025ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗೆದ್ದ ಮತಗಳ ಅಂತರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳು ಬದಲಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
‘ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯೇ?’
SIRಗೂ ಮುನ್ನವೇ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ವಿವರಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಮತದಾರರ ಅಧಿಕಾರ್ ಮಂಚ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಒಂದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರೇ? ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರೇ? ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಅದು ಎತ್ತಿದೆ.
ASDDO ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾದವರ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, SIRಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಅಳಿಸಲಾದ ಮತದಾರರ ಕುರಿತು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಕಾರಣಗಳ ವಿವರ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದೇ ಅನೇಕ ಮತದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ SIRಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಯಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಯೋಗೇಂದ್ರ ಯಾದವ್ ಈ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳ ಕುರಿತು ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾದ ತನಿಖೆಗೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗದು; SIRಗೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಬೃಹತ್ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ‘ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪಿತೂರಿ’ಯಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 2024ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ 99 ಕೋಟಿ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು 98 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, SIR ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ವಯಸ್ಕರ ಸಂಖ್ಯೆ 103 ಕೋಟಿಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ 88 ಕೋಟಿಗೆ ಇಳಿಯುವಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾದವ್ ಅವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆ ಯೋಜಿತವಾಗದೆ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ SIR ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ನಡೆದ ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲಿನ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಅಂಜಲಿ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ಕೂಡ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2025ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ 1.56 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರೊಂದಿಗೆ ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಿದ್ದರೆ, ಈಗ ಸುಮಾರು 91 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ 2025ರ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪಾವಿತ್ರ್ಯತೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ತನ್ನದೇ ಹಿಂದಿನ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಇಷ್ಟೊಂದು ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಣೆ ಯಾರು? ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸದೆ SIR ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ. ಆದರೆ ನಂತರದ RTI ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಜೀವಂತ ಮತದಾರ ‘ಸತ್ತವ’, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ‘ಸ್ಥಳಾಂತರಿತ’
SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಾಸ್ತವ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಕುರಿತು ಮತದಾರರ ಅಧಿಕಾರ್ ಮಂಚ್ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಅನುಭವಗಳು ಈ ವಿವಾದದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ. ಸಹಾಯವಾಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬಂದ ದೂರುಗಳಲ್ಲಿ, ಗಡುವು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದರೂ ಮತದಾರರ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಕೆಲವರು ಆನ್ಲೈನ್ ನಮೂನೆ ಭರ್ತಿ ಮಾಡುವ ಮೊದಲೇ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅವರ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೊದಲೇ ASDD ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ತಪ್ಪಾದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ.
ಆಧಾರ್ನಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು EPIC ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿನ ಹೆಸರಿನ ಕಾಗುಣಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೂಡ ಹಲವು ಜನರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟುಮಾಡಿವೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಕೆಲವರು ಆನ್ಲೈನ್ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಆಫ್ಲೈನ್ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನವೇ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಮನೆಯಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೂ ಸಮೂಹ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗ ಮತದಾರರ ಸ್ಥಿತಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ಎಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳಿದೆ. ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಗುರುತಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 65 ಪ್ರತಿಶತ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗ ಮತದಾರರನ್ನು ಅಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಮಂಗೋಲ್ಪುರಿಯ ವೈ-ಬ್ಲಾಕ್ನ ಕಾಂತಾ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ASDD ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸತ್ತವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜಗದಂಬಾ ಶಿಬಿರದ 71 ವರ್ಷದ ವಿರ್ಮಾ ಅವರನ್ನೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳಿದೆ.
ಮಂಗೋಲ್ಪುರಿಯ H-ಬ್ಲಾಕ್ನಿಂದ Y-ಬ್ಲಾಕ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅನಿತಾ ಜೈಸ್ವಾಲ್ ಅವರನ್ನು ‘ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಎರಡೂ ವಿಳಾಸಗಳಲ್ಲಿ SIR ನಮೂನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಹೆಸರು ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ASDD ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ. ಇದರಿಂದ SIRಗೂ ಮುನ್ನವೇ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಲಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಜಗದಂಬಾ ಶಿಬಿರದ ಮಂಜು ಅವರನ್ನು ‘ಗುರುತಿಸಲಾಗದವರು/ಗೈರುಹಾಜರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಗಣತಿ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಶಿಬಿರದ ಪುಷ್ಪಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಅಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಎಲ್ಲರೂ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಅವರನ್ನು ‘ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಮೆಹ್ರೌಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ರಾಜೋಕ್ರಿ ಪಹಾಡಿಯ ಸತ್ಪಾಲ್ ಅವರ ಹೆಸರು SIRಗೂ ಮುನ್ನವೇ, 2026ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವರು ದೂರು ನೀಡಿದ ಬಳಿಕ, ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿ (BLO) ಅವರಿಗಾಗಿ ಫಾರ್ಮ್ 6 ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದು, ‘ಅವರ ಹಳೆಯ ಮತದಾರರ ಚೀಟಿ ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿದೆ’ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೇಳಿದೆ.
ಒಂದು ಮತದಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದ ಮತಗಟ್ಟೆ
ವಿಜಯ್ ಘಾಟ್ನ ಜೆಜೆ ಬೇಲಾ ಎಸ್ಟೇಟ್ನ ಉದಾಹರಣೆ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಳಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ 729 ಮತದಾರರಿದ್ದ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ SIR ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮತದಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಅಲ್ಲಿನ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರ ಕಮಲ್ ಲಾಲ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಗ್ಗಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಕೆಡವಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ವಸತಿ ಒದಗಿಸದ ಕಾರಣ, ಅನೇಕರು ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣತಿ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ, ಮತಗಟ್ಟೆಯ ASDD ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 728 ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
BLO ಮತ್ತು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟ್ಗಳ ಸಭೆಗಳ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನೂ ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ SIR ಆರಂಭಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 729 ಮತದಾರರಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮನೆಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಣತಿ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ದಾಖಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. SIR ಬಳಿಕ ಮತಗಟ್ಟೆಯನ್ನು ಬೂತ್ 38 ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, 2026ರ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಮತದಾರ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪ್ರಕಟಣೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ತುಘಲಕಾಬಾದ್ನ ಮಿನು ಅವರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಯಾವುದೇ BLO ಭೇಟಿ ನೀಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ತುಘಲಕಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು BLOಗಳಿಗಿಂತ ಬಿಜೆಪಿ ನೇಮಿಸಿದ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಏಜೆಂಟ್ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನೂ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಜೀರ್ಪುರದ ಶಕುಂತಲಾ ಅವರ ಅನುಭವವೂ ವಸತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2025ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಮ ಕಾರ್ಯ ನಡೆದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ತೆರವು ನಡೆದಿದೆ. ಮನೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವರನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತರರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ; ಎಲ್ಲರೂ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳು SIR ಅನುಷ್ಠಾನದ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ.
ಪೌರತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ 2002ರ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಆಧಾರವೇ?
SIRನಲ್ಲಿ 2002/03ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪೌರತ್ವದ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕ್ರಮದ ಕುರಿತೂ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಹಿರಿಯ ವಕೀಲೆ ಶದನ್ ಫರಾಸ್ಟ್, ಹಿಂದಿನ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಈಗಿನ SIR ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, 2002/03ರಲ್ಲಿ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರೇ ಮತ್ತು ಆ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈಗ 2002/03ರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪೌರತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆಕ್ಷೇಪ.
ಈ ಸಂಬಂಧದ ವಾದಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ SIR ನಡೆಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಸುರಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅವು ನೀಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದೂ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ SIR ಹೇಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನಿಯಂತ್ರಿತತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಮಹಿಳೆಯರು, ತೃತೀಯ ಲಿಂಗದವರು, ಬಡವರು: ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯ ಹೊರೆ ಯಾರ ಮೇಲೆ?
ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ ಕೊನಿನಿಕಾ ರೇ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಿದರೆ ತಮ್ಮ ಪಿಂಚಣಿ, ಪಡಿತರ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಭಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
2003ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು 2023ರ ತನ್ನ ಕೈಪಿಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದು ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಈ ದೋಷಪೂರಿತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಮರಳಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
SIRನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮತದಾರರಿಗೆ ಹೊಸ ಮತದಾರರಂತೆ ಫಾರ್ಮ್ 6 ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿರುವುದಕ್ಕೂ ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದೆ. ಫಾರ್ಮ್ 6ರಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರು ತಾವು ಈ ಹಿಂದೆ ಮತದಾರರಾಗಿ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷದಿಂದ ಹೆಸರು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಈಗಾಗಲೇ ನೋಂದಾಯಿತ ಮತದಾರರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಹೊಸ ಮತದಾರರೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಮೂಹದ ವಾದ. ಇಂತಹ ಘೋಷಣೆ ತಪ್ಪು ಘೋಷಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಅದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ SIR ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ASDD ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರನನ್ನೂ ಫಾರ್ಮ್ 6 ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಆಗ್ರಹಿಸಿದೆ. SIRಗೂ ಮುನ್ನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಯಾವುದೇ ಫಾರ್ಮ್ 7 ಸಲ್ಲಿಸದ ಮತ್ತು ಕಾರಣಸಹಿತ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲೂ ಮತದಾರರನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯಿದೆ. ಅವರ ಮೂಲ ನೋಂದಣಿ ದಿನಾಂಕ, EPIC ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ತೃತೀಯ ಲಿಂಗ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ
SIRನ ಪರಿಣಾಮ ತೃತೀಯ ಲಿಂಗದ ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಚಾರ್ಟರ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪ. ಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಮತದಾರರನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗುರುತಿನ ಅನಗತ್ಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಹಳೆಯ ಲಿಂಗ ಗುರುತನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಒತ್ತಡ ಇರಬಾರದು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಹೇಳಿದೆ. 2002ರ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಪೋಷಕರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ, EPIC ಅಥವಾ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಲಿಂಗ ಗುರುತು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು; ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆ.
ತೃತೀಯ ಲಿಂಗ ಮತದಾರರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಮಾನ್ಯವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲು ಕಾರಣವನ್ನಾಗಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ. ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಗುರು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ವಿವರ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶ ಇರಬೇಕು; ಎರಡೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸ್ವಯಂ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿವಾಸದ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ, ನೋಟಿಸ್, ಆದೇಶ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಆಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಮತದಾರರ ಪರಿವರ್ತನಾ ಸ್ಥಿತಿ, ಹಿಂದಿನ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರ ಅನುಮತಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲಾತಿಯ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮೀರಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬಾರದು. ಮನೆ ಮಾಲೀಕರು, ನೆರೆಹೊರೆಯವರು, ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಅಥವಾ ಜನ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬಾರದು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇದೆ.
ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಿತರಿಗೂ ರಕ್ಷಣೆ ಅಗತ್ಯ
ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲೂ ಚಾರ್ಟರ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ವೈವಾಹಿಕ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ದೃಢಪಡಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರ ಜನ್ಮ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಬಾರದು. ವಿವಾಹ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸದೆ, ಅವರ ಜನ್ಮ ಕುಟುಂಬದ 2002ರ ಮತದಾರರ ದಾಖಲೆ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ನೆಲಸಮ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಜನರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು ಈಗ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಬಸ್ತಿಗಳು, ಜುಗ್ಗಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ಗಳು, ಪುನರ್ವಸತಿ ಕಾಲೊನಿಗಳು, ಅನಧಿಕೃತ ವಸಾಹತುಗಳು, ಆಶ್ರಯ ಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಗರಿಮಾ ಗ್ರೆಹ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ. BLOಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರಬೇಕು, ನಮೂನೆಗಳು ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಮತದಾರರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಹಣ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ ಭರಿಸಬೇಕಾಗಬಾರದು ಎಂಬುದು ಅದರ ಬೇಡಿಕೆ.
‘ಮತದಾರರೇ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ’
ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಕ್ಷೇಪದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಇದೇ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, SIRನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ಸುಮಾರು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮತದಾರ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ಆಸ್ತಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮದುವೆ, ವಲಸೆ ಅಥವಾ ವಸತಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ನಿರಾಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂಬುದು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ಷೇಪ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ SIR ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು 2025ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಎಂಬುದು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅದು ಪಾರದರ್ಶಕ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ, ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋಟಿಸ್ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಮತದಾರನನ್ನು ನೋಟಿಸ್ ಅಥವಾ ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಅಳಿಸಬಾರದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಿಖಿತ ನೋಟಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಮತದಾರನ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದು ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಇದ್ದರೂ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಸೇರದ ಮತದಾರರಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಕಾರಣಸಹಿತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬೇಕು. ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಕನಿಷ್ಠ 15 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಹೇಳಿದೆ. ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಧಿಯನ್ನೂ SIR ಹಿಂಪಡೆಯುವವರೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಳೆಯ ಚುನಾವಣಾ ಭಾಗ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಭಾಗ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಹುಡುಕಾಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು. ASDD ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರನ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಯಾವ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಯಾವ ದಿನಾಂಕದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಚಾರ್ಟರ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ನಮೂದುಗಳ ನಡುವಿನ ಹೆಸರು, ಕಾಗುಣಿತ ಅಥವಾ ಲಿಂಗ ಗುರುತಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಾರದು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಇದೆ. 2002ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಅಥವಾ ಅಜ್ಜಿಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು; ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಯೋಗದ ಪೋರ್ಟಲ್ ಒದಗಿಸಿರುವ ಪೋಷಕರ ಸಂಪರ್ಕದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮೂಹ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಎಲ್ಲ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ—ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕೇ? ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಹೆಸರು ಅಳಿಸಿದರೆ, ಆ ತಪ್ಪಿನ ಹೊರೆ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಬೀಳಬೇಕೇ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಈ ವಿವಾದ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವೇ ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಹ ಮತದಾರರೇ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೋಷವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಡವರು, ವಸತಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡವರು, ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು, ವಿವಾಹದ ನಂತರ ವಿಳಾಸ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಮಹಿಳೆಯರು, ದಾಖಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುವವರು ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಲಿಂಗದ ಮತದಾರರಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಣ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಕೇವಲ ಮತದಾನದ ದಿನದಂದು ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಯಾರನ್ನು ಮತದಾರನೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಆ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಸರು ಅಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿರಬೇಕು, ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು, ತನ್ನ ವಾದ ಮಂಡಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತಪ್ಪಿನ ಹೊರೆ ನಾಗರಿಕರ ಮೇಲೆ ಹಾಕಬಾರದು ಎಂಬುದು ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯ SIR ಕುರಿತು ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ನೆಲಮಟ್ಟದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು-ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿವೆ. 2025ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 58.60 ಲಕ್ಷ ಮತದಾರರು ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವುದೇಕೆ? SIRಗೂ ಮುನ್ನವೇ 11 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುಗಳು ಏಕೆ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು? ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 3.39 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಳಿಸುವಿಕೆಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು? ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ‘ಸತ್ತವರು’, ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ‘ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಏಕೆ ಎದುರಾದವು? ಗಣತಿ ನಮೂನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರೂ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು? ಇವುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರಗಳು ದೊರೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ನಾಗರಿಕರ ಒತ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.
ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ಅಂತಿಮ ಬೇಡಿಕೆ, ಕೇವಲ ಈ SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತದಾರರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾದರೆ, ಪ್ರಕಟಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೋಟಿಸ್, ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆಯೇ ಪುರಾವೆಯ ಹೊರೆ, BLOಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ತರಬೇತಿ, ಸೂಕ್ತ ಗಣತಿ ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರನಿಗೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
ಅದರ ಜೊತೆಗೆ, SIRಗೂ ಮುನ್ನ ಅಳಿಸಲಾದವರನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ತಪ್ಪಾಗಿ ASDD ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದವರನ್ನು ಫಾರ್ಮ್ 6ರಂತಹ ಹೊಸ ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ತಳ್ಳದೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಅಳಿಸುವ ಮೊದಲು ನೋಟಿಸ್ ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು, ದುರ್ಬಲ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ನಡೆಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಅದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ SIR ವಿವಾದ ಈಗ ಕೇವಲ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿನ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ವಿವಾದವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದರೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಹೊಣೆ ಯಾರದು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
2025ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಹೆಸರುಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಹೊಸ ಕರಡು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮಗ್ರ, ದಾಖಲೆ ಆಧಾರಿತ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿವರಣೆ ದೊರೆಯುವವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಲಿವೆ. ನಾಗರಿಕರ ಸಮೂಹದ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ ಉದ್ದೇಶ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದಲ್ಲ; ಅವರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿರಬೇಕು. ಅದೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕನಿಷ್ಠ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ.
