ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ) ಈ ವಿಷಯವನ್ನು 9 ನೇ ತರಗತಿಯ ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.
ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ, ‘ಸಮಾಜವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮೀರಿ’, ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸವಾಲು ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎನ್ಸಿಇಆರ್ಟಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 9 ನೇ ತರಗತಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ.
1975 ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ 50 ವರ್ಷಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಈ ಪಠ್ಯ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಅಧ್ಯಾಯವು ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಕಾರ, 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತದ ಮೇಲಿನ ಕಳವಳಗಳಂತಹ ಅಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಸಮಾಧಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ದೇಶದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.
ಆಂತರಿಕ ಗಲಭೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೂನ್ 1975 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಪಠ್ಯವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ 21 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಪತ್ರಿಕಾ ಸೆನ್ಸಾರ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗಣನೀಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವು, ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಎಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.
ಪಠ್ಯವು, ಲೋಕ ನಾಯಕ್ ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಚಳುವಳಿಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಯುವ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಶಾಲ ಆಧಾರಿತ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
1977 ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಅದರ ನಂತರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು ಎಂದು ಅಧ್ಯಾಯವು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತದಾರರು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರಣ, ಆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವು ಎಂದು ಅದು ಗಮನಿಸುತ್ತದೆ.
ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಆಚೆಗೆ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಮಕಾಲೀನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ, ನಕಲಿ ಸುದ್ದಿ, ಬಡತನ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಜನೆಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ ಸೇರಿವೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆಡಳಿತದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಸಕ್ರಿಯ ನಾಗರಿಕರಾಗಿ ಅವರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ನೀವು” ಎಂಬ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ತಂಭ” ವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಪಾತ್ರ, ಮತದಾರರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ, ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿಗಳ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
