ವೆನಿಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದ ‘NAZA’ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವ ಮಿಕಿ ಜೋಹರ್ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ‘ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ’ ಎಸಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅವರ ಇಸ್ರೇಲಿ ಪೌರತ್ವ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವೊಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಚಿವರೊಬ್ಬರು ಪೌರತ್ವ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿರುವುದು ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಯುವಲ್ ಅಬ್ರಹಾಂ ಮತ್ತು ರಾಚೆಲ್ ಸ್ಜೋರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವ ‘NAZA’ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು ವೆನಿಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಜ್ಯೂರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಬಳಿಕ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆದಿದೆ.
ಇಸ್ರೇಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವ ಮಿಕಿ ಜೋಹರ್ ಭಾನುವಾರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣ Xನಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರು “ನೀಚ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು “ಆಘಾತಕಾರಿ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು “ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಯೆಹೂದ್ಯ ವಿರೋಧಿಗಳಿಂದ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು” ಇಸ್ರೇಲ್‌ಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಲ್ಲದ ಸಚಿವರು, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮದ ಸುಳಿವನ್ನೂ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. “ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ದ್ರೋಹ” ಎಸಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಇಸ್ರೇಲಿ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾವು ತಂದಿರುವ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಇಸ್ರೇಲ್ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೇನೆಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ‘NAZA’ ಕೇವಲ ಯುದ್ಧದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಚಿತ್ರವಲ್ಲ. ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಳಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ನಾಗರಿಕರ ಜೀವಹಾನಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.
ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಈ 80 ನಿಮಿಷಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ‘NAZA’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಗಾಜಾದ ಮೇಲಿನ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನಾಗರಿಕರು ಸಾವಿಗೀಡಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲಿ ಗುಪ್ತಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ನೀಡಲಾಗಿರುವ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ವೆನಿಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಅಧಿಕೃತ ಸಾರಾಂಶವು, ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಎಐ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು “ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ” ಹೇಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಚಿತ್ರ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.
ವೆನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೂ ಭಾರೀ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಳಿಕ ಸುಮಾರು 25 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ನಿಂತು ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದೆ ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಸಂದರ್ಶನ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯೇ ಮತ್ತೊಂದು ನೈತಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ‘ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್’ ಎಂಬ ಎಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದಾಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಇಂತಹ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು ಸರಿಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಎತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಲಿಂಡಾ ಮಾಮೌನ್, ನಾಜಿ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತು ದ್ವಿತೀಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮರೆಮಾಚಿಕೊಂಡೇ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಉದಾಹರಣೆ ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಕುರಿತು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ‘ಶೋವಾ’ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕ್ಲೌಡ್ ಲ್ಯಾಂಜ್‌ಮನ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಗುರುತನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿಮರ್ಶಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘NAZA’ಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ಕುರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿದಾರರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವ ಅಗತ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷ ಎಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಚರ್ಚೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದರ ನಡುವೆ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಯುವಲ್ ಅಬ್ರಹಾಂ, ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಯುದ್ಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವುದಲ್ಲ, ಅದರ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು ಚಿತ್ರದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಗಾಜಾದಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಅಬ್ರಹಾಂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿರುವ ಅಬ್ರಹಾಂ, ಗಾಜಾದ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಮುಂದೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಮುಂದಾದ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನಿಯನ್ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘NAZA’ಗೆ ದೊರೆತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸಚಿವರ ಪೌರತ್ವ ರದ್ದತಿ ಬೆದರಿಕೆ, ಗಾಜಾ ಯುದ್ಧದ ಕುರಿತು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಯಾಮವನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ. ಯುದ್ಧ, ನಾಗರಿಕರ ಜೀವಹಾನಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಗುರಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಯಾರದ್ದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈಗ ಕೇವಲ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲ; ಅವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಕುರಿತಾದ ಗಂಭೀರ ನೈತಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಾಗಿಯೂ ಎದುರಾಗಿವೆ.
ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ದೊರೆತ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಪೌರತ್ವವನ್ನೇ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದು, ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯನ್ನೂ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದೆ.
‘NAZA’ ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿರೋಧ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮೀರಿ, ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಏನು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ.
