ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಎದುರಾಗಿರುವ ವಿಳಂಬದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ವಿರುದ್ಧ ವಾಗ್ದಾಳಿ ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿರುವ ಟೆಸ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇಸ್‌ಎಕ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಲೋನ್ ಮಸ್ಕ್, ಇದೀಗ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಂಬಾನಿಯನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ‘ಪ್ರಧಾನಿ ಅಂಬಾನಿ’ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕ್ ಈ ವರದಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತನ್ನ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರೆಯುವುದು ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಸ್ಕ್ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಉದ್ಯಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆರೋಪ. ಈ ಹಿಂದೆ ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನೂ ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಪ್ರಭಾವಿ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದ್ದ ಮಸ್ಕ್, ಬಳಿಕ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು.
ಶುಕ್ರವಾರ ಸಂಜೆ ಅಂಬಾನಿಯನ್ನು ‘ಪ್ರಧಾನಿ ಅಂಬಾನಿ’ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬೋಧಿಸಿದ ಮಸ್ಕ್, ಭಾರತದ ಜನರ ಮೇಲೆ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಗಳ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಯೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
‘ಭಾರತದ ನಿಜವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ
ವಿವಾದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಸ್ಕ್, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್ 165ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಏಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ‘ಅಂಬಾನಿಯೇ ಭಾರತದ ನಿಜವಾದ ಬಾಸ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆಯೇ?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಅವರು ಎಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು.
ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ ಲೋಕಸಭೆಯ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ನಾಯಕ ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ, ‘ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ, ಎಲೋನ್. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಾಗ ನಿಮಗೆ ಅಚ್ಚರಿಯಾಗಬಹುದು’ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಗೌತಮ್ ಅದಾನಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಇಂಡಿಯಾ ಟುಡೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಸ್ಕ್ ಧನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿ, ‘ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆತಂಕಕಾರಿ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಬಳಿಕ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ವಾಗ್ವಾದವೂ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು.
ಮಸ್ಕ್ ಈಗ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ದೇಣಿಗೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು, ಅವರ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ದೇಣಿಗೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಅಂಬಾನಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ನೇರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಮಸ್ಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿಲ್ಲ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ: ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ
ಮಸ್ಕ್ ಅವರ ಆರೋಪಗಳ ನಡುವೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂವಹನ ಸಚಿವ ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ, ಭಾರತ ಯಾವುದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿಯೂ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಶುಕ್ರವಾರ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಭದ್ರತಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ ಬಳಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋದ ಜಿಯೋ ಸ್ಯಾಟ್‌ಕಾಮ್ ಮತ್ತು ಭಾರ್ತಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಯುಟೆಲ್ಸ್ಯಾಟ್ ಒನ್‌ವೆಬ್ ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿರುವ ಮೂರು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಪರವಾನಗಿ ದೊರೆತ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಭದ್ರತಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು. ಉಪಗ್ರಹ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌ಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಶುಲ್ಕದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಸರ್ಕಾರ ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಸಿಂಧಿಯಾ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಪಗ್ರಹ ಸಂವಹನ ಸೇವೆಗಳ ಅನುಮತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಂಪನಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಪರವಾನಗಿದಾರರೂ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ಸಂವಹನ ಸಚಿವಾಲಯವೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ಸೇವೆ ಆರಂಭವಾಗದಿರುವುದನ್ನು ಮಸ್ಕ್ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಿ ಉದ್ಯಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಷರತ್ತುಗಳ ವಿಚಾರವೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಉದ್ಯಮ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಚೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ
ಭಾರತದ ಉಪಗ್ರಹ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿಯೋ ಮತ್ತು ಭಾರ್ತಿ ಏರ್‌ಟೆಲ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಕಂಪನಿಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ಪ್ರವೇಶವು ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡುವ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭದ್ರತೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣದಂತಹ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತ ವರದಿಗಳನ್ನು ಮಸ್ಕ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್‌ಲಿಂಕ್‌ನ ಭಾರತ ಪ್ರವೇಶದ ವಿಳಂಬದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ವಿವಾದ ಇದೀಗ ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ವಿರುದ್ಧದ ಮಸ್ಕ್ ಅವರ ನೇರ ಟೀಕೆ, ರಿಲಯನ್ಸ್ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಿಜೆಪಿ ದೇಣಿಗೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಹಂಚಿಕೆ, ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಹಂತ ತಲುಪಿದೆ.
ಭಾರತದ ಟೆಲಿಕಾಂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ನೀತಿ, ಪರವಾನಗಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ದೇಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿವೆ.
