ಒಡಿಶಾದ ಸುಂದರಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅನುಸೂಚಿತ ಗ್ರಾಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಲ್ಮಿಯಾ ಸಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಮೊದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬುಧವಾರ (ನವೆಂಬರ್ 18) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಲೈವ್ ಲಾ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕಲಾಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ, ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದ ಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಂಕರ್ ದತ್ತಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸತೀಶ್ ಚಂದ್ರ ಶರ್ಮಾ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ ಒಡಿಶಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಗದದ ಮೇಲೂ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಜನವರಿ 26, 2020ರ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉಭಯ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪೀಠ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಕಾನೂನು ನಿಯಮವನ್ನು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವ ಒಂದು ತೋರಿಕೆಯ ಕಾಗದದ ಕೆಲಸದಂತೆ ನೋಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ನಿಯಮ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ಗಂಭೀರ ಲೋಪಗಳೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡುವಾಗ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಜೊತೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಶೇ. 80ರಷ್ಟು ಬಾಧಿತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಮೊದಲೇ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮ ಪಾಲನೆಯಾಗಿಲ್ಲದಿರುವುದು, ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ವೇಳೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನೇ ನಡೆಸದಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಲಹೆಗಾರನನ್ನು ತಜ್ಞರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಿತಿಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿರುವುದನ್ನು ಪೀಠ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಾಲೀಕರ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹೊಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಪೀಠ, ಹಾಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ಸುಂದರಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಹೋರಾಟದ ನಡುವೆ ಹೊರಬಿದ್ದ ಈ ತೀರ್ಪು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಾಲನೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದಂತಹ ಕಾನೂನು ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗದು ಎಂಬ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿದೆ.


