‘ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಮಣಿಪುರ’: ಶತಮಾನದ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದ ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣ

ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯ ಮಣಿಪುರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಗೆತನಕ್ಕೆ ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದ ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಣಿಪುರದ ಜನರತ್ತ ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡುತ್ತಿಲ್ಲ. 2023ರಲ್ಲಿ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಒಂದು ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ನಂತರ, ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದ ಶಾಂತತೆ ಕದಡಿ ಮತ್ತೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತೆ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿದೆ. ಮಣಿಪುರ ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಮೈಥೇಯಿ (Meitei) ಮತ್ತು ಕುಕಿ-ಜೋ (Kuki-Zo) ಜನಾಂಗಗಳ ನಡುವಿನ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷವು 2023ರ ಮೇ 3ರಂದು ತೀವ್ರ ರೂಪ ತಾಳಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಘಟನೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ, ಈ ವಿಭಜನೆಗೆ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಹಳೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ.

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಿರುಕು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕುತಂತ್ರ

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1891ರ ನಂತರ) ಮಣಿಪುರವನ್ನು “ಕಣಿವೆ” (ಇಂಫಾಲ್ ವ್ಯಾಲಿ) ಮತ್ತು “ಬೆಟ್ಟಗಳು” ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂದೂ ಸನಾತನಿ ಧರ್ಮ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮೈಥೇಯಿ ಸುಮಾರು 53% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇನ್ನು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಕುಕಿ-ಜೋ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು (ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆ) ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎರಡು ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಿರುಕನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು “ಡಿವೈಡ್ ಅಂಡ್ ರೂಲ್” ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ 1949ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾದಾಗ ಮೈಥೇಯಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ “ಟ್ರೈಬಲ್” ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ Scheduled Tribe (ST) ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನುಗಳು (1960ರ ಮಣಿಪುರ ಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆವೆನ್ಯೂ ಆಕ್ಟ್) ದೊರಕಿದವು. ಇದು “ಹಿಲ್-ವ್ಯಾಲಿ” ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮಣಿಪುರವನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗುವವರೆಗೆ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ಆಡಳಿತವಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಮೈಥೇಯಿಗಳು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ರಾಜಧಾನಿ ಇಂಫಾಲ್ ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕುಕಿ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭೂ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮೈಥೇಯಿಗಳು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಕುಕಿ-ಝೋ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಅದು ಅವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳು, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ದಂಗೆಗಳ ಜಾಲವೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು – ಮೈಥೇಯಿ, ಕುಕಿ ಮತ್ತು ನಾಗಾ ಸಮುದಾಯಗಳ ಹೋರಾಟಗಾರ ಗುಂಪುಗಳು – ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಮಾಜಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರಾದ ನೊಂಗ್ಥೋಂಬಮ್ ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 2017ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರು ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯದವರು.

ಮಣಿಪುರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದ ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟಗಾಡಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು “ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರು” ಮತ್ತು “ಮಾದಕವಸ್ತು-ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು” ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೈಥೇಯಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆ ನಂತರ, 2023ರ ಮಾರ್ಚ್ 27ರಂದು, ಮಣಿಪುರ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು (ಎಸ್.ಟಿ) ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾದ ಆದೇಶವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕುಕಿ-ಝೋ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಪಾಲಾಗುಸುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಎಸ್.ಟಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಕುಕಿ-ಜೋ ಸಮುದಾಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಜನಾಂಗೀಯ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಹೋರಾಟ ತೀವ್ರಗೊಂಡಾಗ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಪಕ್ಷಪಾತಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮೈಥೇಯಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಣಿಪುರ ಅಕ್ಷರಶಃ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇತ್ತ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿ ಅವರು 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಲವು ದೇಶಗಳನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಮೋದಿ ತಮ್ಮದೇ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ತಮ್ಮದೇ ಸರ್ಕಾರ ಇರುವ ಮಣಿಪುರದತ್ತ ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಕುಕಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಬೆತ್ತಲೆ ಮೆರವಣಿಗೆ: ಬಿಜೆಪಿಯ ಧರ್ಮಾಂಧ ರಾಜಕಾರಣ ಫಲಿತಾಂಶ

2023ರ ಮೇ 3ರಂದು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಮೈಥೇಯಿ-ಕುಕಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯಾನಕ ಘಟನೆಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನೇ ನಡುಗಿಸಿತು. ಮೇ 4ರಂದು ಕಾಂಗ್‌ಪೊಕ್ಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿ ಫೋಲ್ಜಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಕಿ-ಜೋ ಸಮುದಾಯದ ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೈಥೇಯಿ ಜನಸಮೂಹ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಟ್ಟೆ ಬಿಚ್ಚಿಸಿ, ಬೆತ್ತಲೆಯಾಗಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿತು. ಇಬ್ಬರು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೆರವಣಿಗೆ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಕಿರುಕುಳಗೊಳಿಸಿ, ಎಳೆದೊಯ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ 20ವರ್ಷದ ಕಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಇಂಥಾದ್ದೊಂದು ಘಟನೆ ನಡೆದು ಸುಮಾರು 77 ದಿನಗಳ ನಂತರ (ಜುಲೈ 19, 2023ರಂದು) 26 ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ವೀಡಿಯೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಯಿತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ವೀಡಿಯೊ ವೈರಲ್ ಆದ ನಂತರ ಪೊಲೀಸರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮೊದಲ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಘಟನೆ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎನ್. ಬೀರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಿರ್ಬಂಧ, ಕರ್ಫ್ಯೂ ಹೇರಿದ್ದರೂ, ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬಂದವು. ಘಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ FIR ಮೇ 18ರಂದು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ, ವೀಡಿಯೊ ವೈರಲ್ ಆದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕುಕಿ ಸಮುದಾಯಗಳು “ಸರ್ಕಾರದ ಆಂಟಿ-ಟ್ರೈಬಲ್” ನೀತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು.

ಈ ವೇಳೆ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ಮೌನವೂ ದೊಡ್ಡ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಂಘರ್ಷ ಆರಂಭವಾದ ಮೇ 3ರಿಂದ ಜುಲೈ 20ರವರೆಗೆ (ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಮಣಿಪುರದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ವೀಡಿಯೊ ವೈರಲ್ ಆದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಮುನ್ನ ಪ್ರಧಾನಿ “ಈ ಘಟನೆಯು ದೇಶವನ್ನು ಅವಮಾನಗೊಳಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಹೃದಯ ನೋವು ಮತ್ತು ಕೋಪದಿಂದ ತುಂಬಿದೆ. ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಇದು “ತುಂಬ ತಡವಾಗಿ ಬಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ” ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಎಎಪಿ, ಟಿಎಂಸಿ ಇತ್ಯಾದಿ) ತೀವ್ರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸಿದವು.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಸಿಟ್-ಇನ್‌ಗಳು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ #ManipurVideo ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್ ಟ್ರೆಂಡ್ ಆಯಿತು. ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಟ್ರೈಬಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು “ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅವಮಾನ” ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಸಹ ತನಿಖೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿತು. ಘಟನೆಯು ಮಣಿಪುರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಮಣಿಪುರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸಿತು. ನ್ಯಾಯದ ಬೇಡಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ; ಕೆಲವು ಆರೋಪಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಪರಾರಿ, ಕೆಲವು ಜಾಮೀನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ, ಶಾಂತಿ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮಣಿಪುರದ ಮಹಿಳೆಯರ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ 260ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 60,000 ಜನರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇದೆ. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆಳವಾಯಿತು, ಸರ್ಕಾರಿ ಪಡೆಗಳು ಬಫರ್ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವೃದ್ಧರು ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದ ಪುರುಷರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಂಪನಿಗಳು ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಿಲಿಟರೀಕೃತ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸಿಎಂ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್: ಮೈಥೀಯಿ ಸಮುದಾಯದ ಬೆಂಬಲ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಬಿಜೆಪಿ

ಫೆಬ್ರವರಿ 2025ರಲ್ಲಿ, ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು – ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣ ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯದೊಳಗಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿತ್ತು. 2024ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಎರಡೂ ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮೋದಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025ರಲ್ಲಿ ಮಣಿಪುರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಫೋಟೋ ಆಪರೇಷನ್ ಆಗಿ ಮುಗಿಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಾಯೀ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ನಂತರ, ಮಣಿಪುರದ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಮೋದಿಯ ಬಿಜೆಪಿಯವರೇ ಆದ ಯುಮ್ನಾಮ್ ಖೇಮ್‌ಚಂದ್ ಸಿಂಗ್, ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು “ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕದಡುವ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳ ಕೈವಾಡ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಖಾಲಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳು. 2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 7ರಂದು ಬಿಷ್ಣುಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತ್ರೋಂಗ್ಲಾವೋಬಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯದ ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ ತೋಂಥಿನ್ ಮತ್ತು ಐದು ತಿಂಗಳ ಶಿಶು ಓಯ್ನಾಮ್ ಲೈಸಾನಾ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅವರ ತಾಯಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಇಂಫಾಲ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಜನರು CRPF ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು, ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಇಬ್ಬರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಕರ್ಫ್ಯೂ, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ನಿರ್ಬಂಧ, ರಸ್ತೆ ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಯಾದವು. ಮೈಥೇಯಿ ಸಮುದಾಯವು ಕುಕಿ-ಜೋ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಆರೋಪಿಸಿದರೆ, ಕುಕಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು.

ಈ ಹೊಸ ಘಟನೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣದ ಫಲವೇ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಥೇಯಿ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಆರೋಪಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು. ಹೊಸ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಖೇಮ್‌ಚಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರೂ ಬಿಜೆಪಿಯವರೇ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ 174 ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ 58,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಿರಾಶ್ರಿತರಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 7,894 ಮನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಗಿವೆ. ಚರ್ಚುಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳು ಸುಟ್ಟು ಹೋಗಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸೆ, ಬಾಲಕ-ಬಾಲಿಕೆಯರ ಸಾವುಗಳು – ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾರೂ ಜವಾಬ್ದಾರರಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮೌನವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಈ ಸಂಘರ್ಷದ ಮೂಲ ಕಾರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ಬಗೆಹರಿಯದೆ ಉಳಿದಿವೆ. ST ಸ್ಥಾನಮಾನ, ಭೂಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸ್ವಾಯತ್ತ ಆಡಳಿತದ ಬೇಡಿಕೆಗಳು – ಇವುಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು ಬಲವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ “ಸಬ್ ಕಾ ಸಾಥ್, ಸಬ್ ಕಾ ವಿಕಾಸ್” ನೀತಿ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ರಾಜ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಮಿಲಿಟರೀಕೃತ ವಲಯವಾಗಿದೆ. ಯುವಕರು ಬಂದೂಕು ಹಿಡಿದು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಮೀರಾ ಪೈಬಿಸ್ ಗುಂಪುಗಳು ಶಾಂತಿ ಹೋರಾಟ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ.

ಮಣಿಪುರದ ಈ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷವು ಭಾರತದ ಏಕತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯ ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣವು ಶತಮಾನದ ಬೆಂಕಿಗೆ ತುಪ್ಪ ಸುರಿದಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಯಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಮಣಿಪುರದ ಉರಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹರಡಿ, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನೇ ಕಬಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಮಣಿಪುರದ ಬೆಂಕಿ ಭಾರತದ ಸಮಗ್ರ ಏಕತೆಯನ್ನೇ ಸುಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ

ಜನಾಂಗೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯು ಮಣಿಪುರದ ಜನರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಇದನ್ನು ನೀಡಲು ಪದೇ ಪದೇ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಬಿರೇನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2026ರಲ್ಲಿ ಯುಮ್ನಾಮ್ ಖೇಮ್‌ಚಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರೂ, ಸಂಘರ್ಷ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿಲ್ಲ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2026ರ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದ ನಂತರದ ಹಿಂಸೆ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ.

ಇದು ಕೇವಲ ಮಣಿಪುರದ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಜನತಂತ್ರದ ಮೇಲಿನ ತೀವ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ. ಕೋಮುರಾಜಕಾರಣದ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು – ಇವು ದೇಶದ ಏಕತೆಯನ್ನೇ ಕುಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಮಣಿಪುರದ ಜನರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆಯೂ ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ದಿನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಅದು ಭಾರತದ ಜನತಂತ್ರದ ವೈಫಲ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಂತಿ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತ್ವರಿತ, ಪಕ್ಷಾತೀತ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಕ್ರಮಗಳು ಇಂದೇ ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಈ ಬೆಂಕಿ ಕೇವಲ ಮಣಿಪುರವನ್ನಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಸಮಗ್ರ ಏಕತೆಯನ್ನೇ ಸುಡುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.