ಇದು ಹಿಟ್–ಅಂಡ್–ರನ್ ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪದಚ್ಯುತ ಪ್ರಧಾನಿ ಖಡ್ಗ ಪ್ರಸಾದ್ ಶರ್ಮಾ ಓಲಿ ಅವರ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋಶಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರ ಕಾರು, 11 ವರ್ಷದ ಬಾಲಕಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆದು ವೇಗವಾಗಿ ಪರಾರಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಚಾಲಕನನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತಾದರೂ, 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಓಲಿ ಅದನ್ನು “ಕಾಮನ್” ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ವಿಷಯ ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಹಗಲು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಕಂಗಾಲಾದ ಬಾಲಕಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಎದ್ದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಓಡುವ ದೃಶ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆಯಿತು. “Gen Z” ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಓಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರನ್ನು “ಸಂವೇದನಾರಹಿತ” ಮತ್ತು “ಸ್ವ–ಕೇಂದ್ರಿತ” ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿದರು.
ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ವಸತಿ ಭತ್ಯೆಯನ್ನು ತಿಂಗಳಿಗೆ $3,000ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ವೇಳೆ ಸರ್ಕಾರಿ ವಾಹನವೊಂದು ಡೆಲಿವರಿ ಬಾಯ್ ಮೇಲೆ ಹರಿದಾಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪ್ರಬೋವೊ ಸುಬಿಯಾಂಟೊ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ನಂತರ ಆ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದರೂ, ಆಗಬೇಕಾದ ಹಾನಿ ಆಗಿಹೋಗಿತ್ತು. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶ್ವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರುವ ನೇಪಾಳಿ ಯುವಕರು ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ನೇಪಾಳ (CPN)-UML, ನೇಪಾಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಮತ್ತು CPN (ಮಾವೋವಾದಿ) ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.
ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳ ಐಷಾರಾಮಿ ಜೀವನಶೈಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ತೀವ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅವರ ದುಬಾರಿ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಗಳು, ನೇಪಾಳದ ಹೊರಗಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ, ಮತ್ತು ದುಬಾರಿ ಐಷಾರಾಮಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಾಯಕರು ಯಾವುದೇ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಶ್ರೀಮಂತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟವು.
ಹಳೆಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಸುದ್ದಿ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಓದುಗರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಭಜನೆಯಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಆಗಮನದ ನಂತರ ಈ ಗಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹೋಗಿದೆ. ಈಗ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ವಿಷಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ವಿಮಾನಯಾನದ ಬಗ್ಗೆ, ವೈದ್ಯರು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಯವರು ಆಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಯುವ ವಿಷಯದ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅದು ತೀವ್ರವಾದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಜನರ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡಂತಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಷಯ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಅವಕಾಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.
ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದ ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರೋಶವು ಹಿಟ್–ಅಂಡ್–ರನ್ ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಸೋಮವಾರ, ಅದು ಕಠ್ಮಂಡು, ಇಟಹರಿ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ್ಘಾಟ್‌ನ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ Gen Z ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ತಮ್ಮ ಸಮವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ದಿನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಪೊಲೀಸ್ ದಮನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 19 ಯುವಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಪೊಲೀಸರು ನಿರಾಯುಧ ನಾಗರಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅತಿಯಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದರು.
ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖರು ಆಕ್ರೋಶಿತ ಯುವಕರ ಕೋಪ ಮುಂದಿನ ದಿನ ತಣ್ಣಗಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ದೂರವಾಯಿತು. ಬದಲಿಗೆ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕಠ್ಮಂಡು ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲವುಗಳನ್ನು–ಪಕ್ಷದ ಕಚೇರಿಗಳು, ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿದರು. ನೇಪಾಳಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇರ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ದೇವುಬಾ ಅವರನ್ನು ಬುಧಾನಿಲಕಂಠದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ನಿವಾಸದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಎಳೆದು ತರಲಾಯಿತು. ಓಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ವೇಳೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವರ ಇರುವಿಕೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ಪುಷ್ಪ ಕಮಲ್ ದಹಲ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಪ್ರಚಂಡ ಅವರ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ.
ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಓಲಿ ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಚ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದರು. ಆದರೆ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು–ದೇಶದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರ ಸಿಂಹ ದರ್ಬಾರ್, ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಆವರಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿಗಳಾದವು. ಇದು ಹಳೆಯ ರಾಜ್ಯಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಕೆಡವಿ ಹಾಕಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಕೇವಲ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳ ಬದಲಾಯಿತು.
ಹಾಗಾದರೆ ಮುಂದೆ ಏನು? ಕಠ್ಮಂಡುವಿನ ಯುವ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಮೇಯರ್ ಬಾಲೇನ್ ಷಾ ಮುಂದಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ನಾಯಕರಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಓಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳು ಮುಂದುವರಿದಾಗ, ಷಾ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಿಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿರಲು ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ನಾಯಕ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಇರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.
ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ಈ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಆಟಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಭಾರತೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು “ಚೀನಾ ಕೈವಾಡ“ವನ್ನು ಎದ್ದು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದ ಕೆಲವು ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು “ಅಮೆರಿಕದ ಕೈವಾಡ“ವನ್ನು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ವಾದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡುವಂತೆ ಓಲಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಟಿಕ್‌ಟಾಕ್ ತೆರೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೆಟಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಓಲಿ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಭಾರತ ಅವರನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಬಯಸಿದೆ ಎಂದು ಚೀನಾ ಪರ ಪಿತೂರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಅವರು ಓಲಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಊಹೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ.
ಆದರೆ, ನಾನು CPN-UML ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ನೋಡಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಯುವ ನೇಪಾಳಿಗಳು ಬುದ್ಧಿವಂತರು, ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವವರಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಲ್ಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಪಾಠವಿದೆ: ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬೇಡಿ, ಅವರು ಹಳೆಯ ಪೀಳಿಗೆಯವರಿಗಿಂತ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. 1990ರ ನಂತರ ಮತ್ತು 2006ರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ನಂತರ ನೇಪಾಳವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹತಾಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಎರಡು ಸಂಭವನೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿವೆ. ಒಂದು, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವ ತ್ವರಿತ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು. ಎರಡು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಆದರೂ ಇದು ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಬಹುದು. ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ, ರಾಜಕೀಯ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನವೀಕೃತ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಮೂಲ: ಅಖಿಲೇಶ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ಟೈಮ್ಸ್
(ಅಖಿಲೇಶ್ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ಕಾಠ್ಮಂಡು ಪೋಸ್ಟ್‌ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕ, ಕಾಠ್ಮಂಡು ಮೂಲದ ಥಿಂಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ IIDS ನ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕ ‘In the Margins of Empires, A History of the Chicken’s Neck’ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿದೆ. ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ.)
ನೇಪಾಳ ದಂಗೆ: ಒಂದೂವರೆ ದಿನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಪತನ- Gen Z ಮಾಡಿದ ಚಮತ್ಕಾರ
