ಬಂಗಾಳದ ನಾನ್‌ವೆಜ್ ವಿವಾದ: ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಬಾಬಾ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಹಿಂದೂ ವಲಯದಲ್ಲೇ ವಿರೋಧ; ‘ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಆಹಾರದ ಕೋಡ್ ಅಲ್ಲ!

ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೀನು, ಮಾಂಸ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟದ ವಿರುದ್ಧ ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಧಾಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಧೀರೇಂದ್ರ ಕೃಷ್ಣ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನೀಡಿದ್ದ ಹೇಳಿಕೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಇದೀಗ ಈ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಆಯಾಮ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಟಿಎಂಸಿ ಮತ್ತು ಎಡಪಕ್ಷಗಳ ವಿರೋಧದ ಜೊತೆಗೆ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಂಗಾಳ ಘಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದೊಳಗಿನ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಧ್ವನಿಗಳೂ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ನಿಲುವಿನಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದಿವೆ.

ಇದರ ನಡುವೆ, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಆಹಾರ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಈ ಚರ್ಚೆ ಇದೀಗ “ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ, ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾದರಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದೇ? ಎಂಬ ದೊಡ್ಡ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.

‘ಬಂಗಾಳಿಗಳು ಏನು ತಿನ್ನಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಹೊರಗಿನವರು ನಿರ್ಧರಿಸಬಾರದು’

ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಬಾಬಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದಿರುವುದು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಬಿಜೆಪಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶಮೀಕ್ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ ಅವರಿಂದ. ಧೀರೇಂದ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ಅವರು, ಬಂಗಾಳಿಗಳ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಯಾರೂ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಮಿಯಂದು ಲೂಚಿ (ಮೈದಾದಿಂದ ತಯಾರಿಸುವ ಬಂಗಾಳಿ ಶೈಲಿಯ ಪೂರಿ) ಸೇರಿದಂತೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ನವಮಿಯಂದು ಮಾಂಸ ಸೇವಿಸುವುದು ಬಂಗಾಳದ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. “ಬಂಗಾಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರವನ್ನೇ ತಿನ್ನುತ್ತಾರೆ” ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಬಾಬಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆ ಕೇವಲ ಬಿಜೆಪಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಟೀಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಬಿಜೆಪಿಯ ಬಂಗಾಳ ಘಟಕಕ್ಕೂ ಅಸೌಕರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡಿರುವ ವಿಚಾರ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

‘ಬಂಗಾಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಒಂದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಿಯಮದಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗದು’

ಬಂಗಾಳದ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಆಚರಣೆಗಳು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ, ಭೋಗ, ಬಲಿ ಮತ್ತು ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕ ದಿಲೀಪ್ ಘೋಷ್ ಕೂಡ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ವಿವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಪ್ರಧಾನಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ಸಂಜೀವ್ ಸನ್ಯಾಲ್ ಕೂಡ ಬಂಗಾಳದ ಶಾಕ್ತ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲೂ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ; ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲ ಹಿಂದೂಗಳೂ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರದಿಂದ ದೂರ ಇರಬೇಕು ಎಂಬ ಏಕೈಕ ನಿಯಮವೂ ಇಲ್ಲ. ಆಚರಣೆಗಳು ಕುಟುಂಬ, ಸಮುದಾಯ, ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.

‘ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಆಹಾರದ ಕೋಡ್ ಅಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ವಾದ

ಈ ವಿವಾದದ ನಡುವೆಯೇ ಇಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ Organiser ಲೇಖನವೊಂದು ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದೆ. “Hindu Dharma is not a menu: Why food choices cannot define Hindu identity” ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಅಥವಾ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅವರ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಲೇಖನವು ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲೇ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಶೈವ, ವೈಷ್ಣವ, ಶಾಕ್ತ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪರಂಪರೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಹಿಂದೂ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಬಲಿಯ ಇತಿಹಾಸವೂ ಇದೆ ಎಂದು ಅದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಬಾಬಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗೆ “ಹಿಂದೂ ವಲಯದ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದೊಳಗಿನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ವೈವಿಧ್ಯದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ವಿವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ಹೇಗೆ?

ಧೀರೇಂದ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಕಳೆದ ವಾರ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹೌರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಲಿಲುವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ದುರ್ಗಾ ಪೂಜಾ ಪಂಡಾಲ್‌ಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಮೀನು-ಮಾಂಸ ಮಾರಾಟ ಅಥವಾ ಸೇವನೆ ಮಾಡದಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುವವರನ್ನು “ಪಖಂಡಿ” (ಕಪಟಾಚಾರಿ) ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ವಿವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ವಿವಿಧ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಂಗಾಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಜನರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕತ್ವದೊಳಗೇ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಂತರ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿವಾದವು ಕೇವಲ “ಬಿಜೆಪಿ ವಿರುದ್ಧ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್” ಎನ್ನುವ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷವಾಗದೆ, ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.

ಬಂಗಾಳದ ಆಹಾರವೇ ಈಗ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರ?

ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಗೆ ಕೆಲವೇ ವಾರಗಳಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕುಟುಂಬದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುರುತಿನ ಭಾಗವೂ ಆಗಿದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಒಬ್ಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಾಯಕನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಲಹೆ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಪದರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಪ್ರತಿರೋಧ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಾಗೇಶ್ವರ್ ಬಾಬಾ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವವರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಬಂಗಾಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಹಿಂದೂ ಧ್ವನಿಗಳೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಇದೀಗ ಧೀರೇಂದ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿ, ಯಾರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಹಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಮೂಲ ಹೇಳಿಕೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿರುವ ಚರ್ಚೆ ಮುಗಿದಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ ಈಗ ಕೇವಲ ದುರ್ಗಾ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಅಥವಾ ಮಾಂಸ ತಿನ್ನಬೇಕೇ ಬೇಡವೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂದೂ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಮಾನದಂಡದಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದೇ? ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಯೊಳಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಸರಿಯೇ? ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳದ ನಾನ್‌ವೆಜ್ ವಿವಾದವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಇದೀಗ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದೊಳಗಿನ ವೈವಿಧ್ಯ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಮೇಲಿನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕು ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.