ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಅತಿಯಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಸ್ಥಳೀಯ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಕಳವಳದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ‘ಇಸಿಐನೆಟ್’ (ECINet) ತಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಡಿಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತಂದಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ (CEO) ಎಸ್. ಚೊಕ್ಕಲಿಂಗಂ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಸಾಲು ಸಾಲು ಮನವಿ ಹಾಗೂ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿರುವ ಆಯೋಗವು ಈ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ ಎಂದು ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್’ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.
ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SIR) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವೇಳೆ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸುದೀರ್ಘ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದ ಚೊಕ್ಕಲಿಂಗಂ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವ ಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿರುವ ‘ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ’ (ERO) ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು.
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ತಾಳೆಯಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಹೆಸರು, ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸಿನ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ದೋಷಗಳಂತಹ ‘ತರ್ಕಬದ್ಧ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು’ (Logical Discrepancies) ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನನ್ನು ಅನರ್ಹ ಮತದಾರ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಗೊಂದಲಗಳಿಗೆ ತೆರೆ ಎಳೆದಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು, ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿದ್ದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಡಿಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ನೋಟಿಸ್ ಪಡೆದ ಮತದಾರರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿಗೆ ಅಲೆದು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (BLO) ಮನೆ ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಥವಾ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.
ಇನ್ನು ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ನೋಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದ 13 ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾನ್ಯ ಬೆಂಬಲಿತ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು, ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಬಳಿ ಈ 13 ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ‘ಬಿಎಲ್‌ಒ ಆ್ಯಪ್’ನಲ್ಲಿ ‘ಇತರ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯೆಂದರೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ‘ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ’ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಬಿಎಲ್‌ಒ ವರದಿಯಿಂದ ಗೊಂದಲ ಬಗೆಹರಿಯದಿದ್ದರೆ ಕಡತವನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ರವಾನಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲೂ ಹಳೆಯ ಎಸ್‌ಐಆರ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಬಿಎಲ್‌ಒ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಕೆಲಸದ ಹೊರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಚೊಕ್ಕಲಿಂಗಂ ಅವರು ದೃಢಪಡಿಸಿರುವುದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆಯಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದು, ನೆಲಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಿರುಕುಳಗಳು ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಹಕ್ಕು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆತಂಕವನ್ನು ಪ್ರಗತಿಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್‌ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಎತ್ತಿದ್ದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಳವಳಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ವರದಿಗಳಿಂದ ಆಯೋಗವು ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಈ ಸಡಿಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೂ, ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಧೋರಣೆ ಹಾಗೂ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಹುನ್ನಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ.
