ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ, ಅವುಗಳ ವಧೆ ಜನರ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ನೋವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್

ಗೋಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ಸಂಬಂಧ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಗೋಹತ್ಯೆ ಅಪರಾಧವು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಾಣಿಯು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು [ಆಸಿಫ್ v ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಹರಿಯಾಣ].

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂದೀಪ್ ಮೌದ್ಗಿಲ್ ಅವರು ಗೋಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣದ ಆರೋಪಿಯೊಬ್ಬರ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವಾಗ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಸಿದರು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಅರ್ಜಿದಾರರಾದ ಆಸಿಫ್, ಹರಿಯಾಣ ಗೋವಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಗೋಸಂವರ್ಧನ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸಾ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಎರಡು ಹಸುಗಳನ್ನು ವಧೆಗಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿದ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ, ಸಮುದಾಯದ ಭಾವನೆಗಳಿಗೆ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಗೌರವ ನೀಡದೆ ಗೋಹತ್ಯೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಆರೋಪ ಆಸಿಫ್ ಮೇಲಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಅವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

“ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಪರಾಧವು, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ನಮ್ಮಂತಹ ಬಹುತ್ವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಕಂಡರೂ, ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಳವಾದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿಗೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾರದು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಆರೋಪಿಯು ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಎಂದೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.

“ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯ ಅಪರಾಧಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೂರು ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಆರೋಪವಿದೆ. ಆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ನಂಬಿಕೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅವರು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ (ಬಿಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸೆಕ್ಷನ್ 482ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧ ಎಸಗುವವರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಆಹ್ವಾನವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

“ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಒಂದು ವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಧನದಿಂದ ಅಮಾಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ, ಕಾನೂನನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ಒದಗಿಸಲು ಅಲ್ಲ” ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.

ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲಿನ ಕಾನೂನು ತೀರ್ಪುಗಳು ನ್ಯಾಯ, ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೇಳಿತು.

ಆರೋಪಿಯ ಮೇಲೆ ನೈತಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪಗಳಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆತ “ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವನು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ.

“ಅರ್ಜಿದಾರರು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಅಥವಾ ತನಿಖೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಈ ಅರ್ಜಿಯು ವಜಾಗೊಳ್ಳಬೇಕು” ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆದೇಶಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಆರೋಪಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ಗೋಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರ ಸಂಬಂಧ, ಆರೋಪಿ ಆಸಿಫ್ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಜಾಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಘಟನೆಯ ವಿವರಗಳು

ಅರ್ಜಿದಾರ ಆಸಿಫ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಆರೋಪಿಗಳು, ಹರಿಯಾಣ ಗೋವಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಗೋಸಂವರ್ಧನ್ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಹಿಂಸಾ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಎರಡು ಹಸುಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ವಧೆಗಾಗಿ ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಪೊಲೀಸರು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಆಸಿಫ್ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಕೋರಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂದೀಪ್ ಮೌದ್ಗಿಲ್ ಅವರು ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಆರೋಪಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಗೋವಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:

ಗೋವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವ: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಗೋವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗೋವಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಗೋಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಧಕ್ಕೆ ತರುತ್ತವೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ: ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಕೆಲವು ಕೃತ್ಯಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಎಂದು ಕಾಣಿಸಿದರೂ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದಾಗ ಅವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕದಡಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಗೋಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಆರೋಪಿಯ ಹಿಂದಿನ ಅಪರಾಧಗಳ ಇತಿಹಾಸ: ಆಸಿಫ್ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಎಸಗಿದವರಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಮನಿಸಿತು. ಹಿಂದೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಮೂರು ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ. ಆ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು “ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ವಿಶ್ವಾಸ”ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ಜಾಮೀನನ್ನು ಅವರು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.

ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನಿನ ಉದ್ದೇಶ: ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಎಂಬುದು ನಿರಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಅನಗತ್ಯ ಬಂಧನದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇರುವ ಒಂದು ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧ ಎಸಗುವವರಿಗೆ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಮಾರ್ಗವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS) ಸೆಕ್ಷನ್ 482 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.

ಜಾಮೀನು ತತ್ವಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಜಾಮೀನು ನೀಡುವಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದಂತೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಯು ಪದೇ ಪದೇ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವ ಅಥವಾ ತನಿಖೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಂದೀಪ್ ಮೌದ್ಗಿಲ್ ಅವರು ಆಸಿಫ್‌ರ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದರು. ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪರವಾಗಿ ವಕೀಲೆ ರೋಸಿ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು.

ಅಕ್ರಮ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಆರೋಪ: ಅಂಬಾನಿ ವಂತಾರಾ ಜಾನುವಾರು ಕೇಂದ್ರದ ತನಿಖೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ SIT ರಚನೆ