2020 ರ ದೆಹಲಿ ಗಲಭೆ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾದ ಉಮರ್ ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಶಾರ್ಜೀಲ್ ಇಮಾಮ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಂಧನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬರಹಗಾರರು, ನಟರು, ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಸದರು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ (ಸಿಜೆಐ) ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ಅವರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಚಾರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗದೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಸಹಿದಾರರು ಸಿಜೆಐ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಪೂರ್ವ-ವಿಚಾರಣಾ ಬಂಧನವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಜೀವನ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನದ ಮುನ್ನಾದಿನದ ಪತ್ರ ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ) ಕಾಯ್ದೆ (ಯುಎಪಿಎ) ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಚಾರಣೆಯೇ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇಡುವುದು ನ್ಯಾಯದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಬಹಿರಂಗ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಅರುಂಧತಿ ರಾಯ್, ಅಮಿತಾವ್ ಘೋಷ್, ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ, ಪ್ರಕಾಶ್ ರಾಜ್, ರಾಣಾ ಅಯ್ಯೂಬ್ ಮತ್ತು ಸ್ವರಾ ಭಾಸ್ಕರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ v/s ಕೆ ಎ ನಜೀಬ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ 2021 ರ ತೀರ್ಪಿನ ಕುರಿತು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಜೆಐ ಕಾಂತ್ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠವು, ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಂಜಸವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸೆರೆವಾಸವು ಯುಎಪಿಎಯಂತಹ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಜಾಮೀನು ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಂತಹ ಬಂಧನವು ಸಂವಿಧಾನದ 21 ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಆರೋಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
“ಆ ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠದಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದೀರಿ” ಎಂದು ಪತ್ರವು ನಜೀಬ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಹೇಳಿದೆ.
ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಖಾಲಿದ್-ಇಮಾಮ್
ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಸುಮಾರು ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ವಿಚಾರಣೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಸುಮಾರು 900 ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದು, ವಿಚಾರಣೆ ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
ಜನವರಿ 2026 ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರೂ ಆರೋಪಿಗಳ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಸಹ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪತ್ದಲ್ಲಿ, ಮೇ 18, 2026 ರಂದು ಸೈಯದ್ ಇಫ್ತಿಕರ್ ಅಂದ್ರಾಬಿ ವರ್ಸಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಎನ್‌ಐಎ) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಬಿ ವಿ ನಾಗರತ್ನ ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಲ್ ಭುಯಾನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೇ 18 ರ ತೀರ್ಪು ಜಾಮೀನು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಿಂದಿನ ತೀರ್ಪಿನ ಒಂದು ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಆರೋಪಿಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಜಾಮೀನು ಪಡೆಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಮೇ 18 ರ ತೀರ್ಪು, ವಿಭಿನ್ನ ಪೀಠಗಳ ಮುಂದೆ ಒಂದೇ ಕಾನೂನು ಪ್ರಶ್ನೆ ಬಂದಾಗ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ ಎಂದು ಸಹಿದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಪೀಠಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪೀಠಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ಯುಎಪಿಎ ಕುರಿತು ಕಳವಳ
ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದುವರಿಯದಿದ್ದಾಗ ಯುಎಪಿಎಯಂತಹ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೊದಲು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಂಧನವು ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಅವರ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ವ ಬಂಧನ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಿಜೆಐ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಹಿದಾರರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರ ವಿರುದ್ಧದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಚಾರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬಂಧನವು ನ್ಯಾಯಯುತ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ತತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಮೀನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿಯಮವಾಗಿರಬೇಕು. ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯು ಅಪವಾದವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ತತ್ವವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರ, ನಂತರ ಖುಲಾಸೆ ಕೂಡ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ನಂತರ ಖುಲಾಸೆಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಈಗಾಗಲೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಹಿದಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಇಬ್ಬರೂ ಆರೋಪಿಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಸಿಜೆಐಗೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದರು. “ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ಉಸಿರು ನೀಡುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಈ ಪ್ರಕರಣವು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಸಂಖ್ಯೆ 59/2020 ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಯುಎಪಿಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಕರಣವು ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 ರಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪಿತೂರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.
ಪೌರತ್ವ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ (ಸಿಎಎ) ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ (ಎನ್‌ಆರ್‌ಸಿ) ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಭುಗಿಲೆದ್ದಿತು. ಕನಿಷ್ಠ 53 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿ, 700 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಎಂದು ಮೂಲ ಸಾಮಗ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಸಿಎಎ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧ್ವನಿಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವರಲ್ಲಿ ಖಾಲಿದ್ ಮತ್ತು ಇಮಾಮ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಸಹ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನೆರೆಯ ದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರಿಗೆ ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಎಎಯನ್ನು ಅದರ ವಿರೋಧಿಗಳು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
