ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ (ಇಸಿಐ) ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯ (ಎಸ್ಐಆರ್) ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವ, ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳ ಐವರು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಲಾಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಕಾನ್ಸಿಟ್ಯೂಷನ್ (ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮದನ್ ಬಿ. ಲೋಕೂರ್ ಅವರು ವಹಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಇತರ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ. ಕೆ. ಪಟ್ನಾಯಕ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಬದರ್ ದುರ್ರೇಜ್ ಅಹ್ಮದ್, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರೇಖಾ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಪಾಟ್ನಾ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಂಜನಾ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರು ಇರಲಿದ್ದಾರೆ.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಕೈಗೊಂಡ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ನಾಗರಿಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿ, ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿ ಈ ಆಯೋಗವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ.
“ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ ಈ ಸ್ವತಂತ್ರ ಆಯೋಗವು… ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಮೇಲಾಗುವ ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಿಂಧುತ್ವ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ” ಎಂದು ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿ ತನ್ನ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅರ್ಹ ನಾಗರಿಕನೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅನರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯೋಗವು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಆಯೋಗವು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಗಳನ್ನು (Public Hearings) ನಡೆಸಲಿದೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತ ನಾಗರಿಕರು, ನಾಗರಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯೋಗದ ಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಂಡಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿವೆ.
ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗವು (Research Wing) ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಕೈಬಿಡಲಾದ ಹೆಸರುಗಳ ಕುರಿತು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಿದೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಆಯೋಗದ ಮುಂದೆ ಮಂಡಿಸಲಿದೆ.
ಆಯೋಗವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳು, ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಒಂದು ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲ ತಂಡವನ್ನು (Legal Support Team) ಕೂಡ ಹೊಂದಿರಲಿದೆ.
ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಲ್, ಪ್ರಶಾಂತ್ ಭೂಷಣ್, ಚಂದರ್ ಉದಯ್ ಸಿಂಗ್, ಪ್ರಶಾಂತೋ ಚಂದ್ರ ಸೇನ್, ರಾಜು ರಾಮಚಂದ್ರನ್, ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಮಾಮೆನ್ ಜಾನ್, ವರಿಶಾ ಫರಾಸತ್ ಮತ್ತು ಬೃಂದಾ ಗ್ರೋವರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಈ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ.
ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ, ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಂದಿರಲಿದೆ. “ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ನೀಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಿತಿಗಳಾಗಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು ಸಚಿವಾಲಯವು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ. ಆಯೋಗವು ಈ ತನಿಖೆಗಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಮಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಎಸ್ಐಆರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಳವಳಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಡೆದಿದೆ. ಲಾಯರ್ಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಫಾರ್ ಕಾನ್ಸಿಟ್ಯೂಷನ್ (ಎಲ್‌ಎಎಫ್‌ಸಿ) ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಆಯೋಗವು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಕೀಲರ ಸಂಘದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.
