ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಚತ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಓಪನ್ಕಾಸ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ 928.03 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ (ವರ್ಗಾಯಿಸುವ) ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು (FAC) ತಾತ್ವಿಕ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಈ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯು 2.43 ಲಕ್ಷ ಸಾಲ್ ಮರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 5.67 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳ ನಾಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷ (HEC) ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷವು ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷತಾ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ವೇಗವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿಭಜನೆ, ಅರಣ್ಯನಾಶ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WII) 2000ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ 22 ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 1,740 ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷ (HEC) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 1,340 ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 400 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2026 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಈ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ 20 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ (Protected Area) ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರದಿದ್ದರೂ, ಇಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು, ಕತ್ತೆಕಿರುಬಗಳು (hyenas), ನರಿಗಳು (jackals), ಬಂಗಾಳ ನರಿಗಳು (Bengal foxes) ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು (rock pythons) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ‘ಅಶೋಕ್ ವಿಸ್ತರಣಾ ಓಪನ್ಕಾಸ್ಟ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಯೋಜನೆ’ (OCP) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಾರ್ಷಿಕ 20 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ಗಳಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಚತ್ರಾ ದಕ್ಷಿಣ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಚತ್ರಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಉತ್ತರ ಕರಣ್ಪುರ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ನಿಕ್ಷೇಪ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಓಪನ್ಕಾಸ್ಟ್ ಗಣಿಯಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಹರಡಲಿದೆ.
ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸ್ಥಳ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ‘ವನ್ಯಜೀವಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು (Wildlife Management Plan) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು (FAC) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಜಾರ್ಖಂಡ್ನ ಮುಖ್ಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾರ್ಡನ್ (Chief Wildlife Warden) ಅವರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು, ಭಾರತೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WII) ನಡೆಸುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಅಂಶವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರೇ (project proponent) ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಮತ್ತೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ನರಸಿಂಗ್ಪುರದಲ್ಲಿರುವ ‘ಮಚ್ಚ್ರೇವಾ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ’ಗಾಗಿ (Machhrewa Irrigation Project) 492.579 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯು (FAC) ಮೊದಲ ಹಂತದ (Stage-I) ಅನುಮತಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ, ಚಿರತೆ, ಕರಡಿ ಮತ್ತು ನರಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅರಣ್ಯ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಸಂತೋಷ್ ತಿವಾರಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23 ರಂದು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ.
ವನ್ಯಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಘರ್ಷ
2000ರಿಂದ 2023 ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ 1,740 ಮಾನವ-ಆನೆ ಸಂಘರ್ಷ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ 1,340 ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 400 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2026ರ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸಂಘರ್ಷಗಳಿಂದಾಗಿ 20 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆಗಾಗಿ (ವರ್ಗಾವಣೆಗಾಗಿ) ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳ ಸಂತತಿಯು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ.
Cortesy : newindianexpress.com


