ಇತರ ಪರಿಹಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೋರಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ಗೆ ಅರ್ಜಿಯೊಂದನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 14 ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2026ರ ನಡುವೆ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಕನಿಷ್ಠ 14 ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಆಯೋಗದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 32ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ ರಾಕೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ಈ ಅರ್ಜಿಯು, ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತಾವೊಬ್ಬರೇ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುವಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು, “ತಾವು ಯಾವ ಅಧಿಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕು” ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಕೋರಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ತೀರ್ಪು ಬರುವವರೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವುದು, ಆಯೋಗದ ಮೂಲ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹಾಜರುಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡವನ್ನು (ಎಸ್ಐಟಿ) ರಚಿಸಬೇಕು ಎಂದೂ ಸಹ ಈ ಅರ್ಜಿಯು ಕೋರಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ “ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ” ವಹಿಸಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ಅಧಿಕಾರ ಪೃಚ್ಛೆ (ಕ್ವೋ ವಾರಂಟೋ) ರಿಟ್ ಅನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 324(3)ನೇ ವಿಧಿಯು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಆಯೋಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆಯಾದರೂ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಇಡೀ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಮೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಜಿಯು ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಲವಾದ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದೆ..
ಸಂವಿಧಾನದ 324(1)ನೇ ವಿಧಿಯು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒಬ್ಬರೇ ಆದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಆ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ‘ಒಂದು ಆಯೋಗ’ದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಜಿದಾರರ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟು ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರು ಮತ್ತು ಇತರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ (ನೇಮಕಾತಿ, ಸೇವಾ ಷರತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2023ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಮೇಲೂ ಈ ಅರ್ಜಿಯು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ; ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು, ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಿಇಸಿ ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿ ಮತ್ತು 2023ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಅನ್ವಯ, 324ನೇ ವಿಧಿಯಡಿಯ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಒಂದು ಬಹುವಿಧದ (ಬಹುಸದಸ್ಯರ) ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿಯೇ ಚಲಾಯಿಸುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪೂರಕ ಘೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ.
ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಥವಾ ಬಹುಮತದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದ ಹೊರತು, ಯಾವುದೇ ಸಂವಹನ, ಆದೇಶ, ನಿರ್ದೇಶನ, ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಹೊರಡಿಸಲು ಅಥವಾ ಬಿಂಬಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಅರ್ಜಿಯು ಕೋರಿದೆ.
Courtesy : livelaw.in
