ಸಂಸತ್ತಿನ ಮುಂಗಾರು ಅಧಿವೇಶನವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ‘ಸೈನ್ ಡೈ’ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸದೆ ಮುಂದೂಡುವುದು) ಮುಂದೂಡಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಬರೋಬ್ಬರಿ 89 ದಿನಗಳು ಕಳೆದರೂ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುವ ‘ಪ್ರೊರೋಗ್’ (ಅಧಿವೇಶನದ ಮುಕ್ತಾಯ ಘೋಷಣೆ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇನ್ನೂ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಸೈನ್ ಡೈ ಮುಂದೂಡಿದ ನಂತರ, ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪ್ರೊರೋಗ್ ಮಾಡಲು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನವು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅಧಿವೇಶನ ಮುಗಿದ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಪ್ರೊರೋಗ್ ಮಾಡುವುದು ಸಂಸದೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ.
ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿದ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ‘ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ’ಯನ್ನು (ಡಿ-ಲಿಮಿಟೇಷನ್ ಬಿಲ್) ಮತ್ತೆ ಮಂಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಖ್ಯಾಬಲವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ; ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಇನ್ನೂ ಪ್ರೊರೋಗ್ (ಅಧಿವೇಶನದ ಮುಕ್ತಾಯ ಘೋಷಣೆ) ಮಾಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಆರೋಪಿಸಿವೆ.
ಕಳೆದ ತಿಂಗಳು, ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಖರ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ “ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದನವನ್ನು ಸೈನ್ ಡೈ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕ ನಿಗದಿಪಡಿಸದೆ) ಮುಂದೂಡಿದ ನಂತರ ಇಷ್ಟೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಅದನ್ನು ಪ್ರೊರೋಗ್ (ಅಧಿವೇಶನದ ಮುಕ್ತಾಯ ಘೋಷಣೆ) ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಗತ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.
ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಪ್ರೊರೋಗ್ ಮಾಡದೆ ಇರುವುದು “ಯಾವುದೇ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಅನುಚಿತತೆ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ರಿಜಿಜು ಅವರು ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು 87 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪ್ರೊರೋಗ್ ಮಾಡದೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದ 2008ರ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸದೆ ವಿಳಂಬ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮತಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಯ ನೀಡುವ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿಂದೆ 2008ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘಟನೆಯನ್ನು ನೆಪವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರ ಈ ವಿಳಂಬವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೂ ಇಂದಿಗೂ ಭಿನ್ನತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗಿರುವ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (2/3) ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೇಗಾದರೂ ಮಾಡಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಈ ಅಸಹಜ ವಿಳಂಬದ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರೊರೋಗ್ ಮಾಡದೆ ಇಡಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಒಮ್ಮತದ ಮೂಲಕ ನಡೆದಿತ್ತು ಎಂದು ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
“2026ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 17ರಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದವು. ಈಗ ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ಹಠಮಾರಿ ತಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ನೋಡಿದರೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಿವೆ” ಎಂದು ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶಾಸನವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯುವಂತೆ ಕೋರಿ, ಖರ್ಗೆ ಅವರು ಕಳೆದ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮೋದಿ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ರಮೇಶ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
‘ಪ್ರೊರೋಗೇಶನ್’ ಎಂದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇಡೀ ಅಧಿವೇಶನದ ಮುಕ್ತಾಯ ಎಂದರ್ಥ. ‘ಅಡ್ಜರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್’ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯ ಅಧಿವೇಶನದ ದೈನಂದಿನ ಕಲಾಪಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನು ‘ಅಡ್ಜರ್ನ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೈನ್ ಡೈ’ ಎಂದರೆ ಮುಂದಿನ ಕಲಾಪಗಳು ಯಾವಾಗ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸದೆ ಸದನದ ಸಭೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಾವಧಿಗೆ ಮುಂದೂಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ.
ಸಂವಿಧಾನದ 85(1)ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸದನವನ್ನು ಸಭೆ ಸೇರಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಅದೇ ವಿಧಿಯು ಎರಡು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ನಡುವಿನ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನೂ ಸಹ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನದ 85(2)ನೇ ವಿಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಭಯ ಸದನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸದನವನ್ನು ‘ಪ್ರೊರೋಗ್’ (ಅಧಿವೇಶನ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಬಹುದು) ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
