ನವದೆಹಲಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ತಾರತಮ್ಯ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕುರಿತ ಸಮಿತಿ (CERD) ತೀವ್ರ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 19 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಭಾರತವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಈ ಸಮಿತಿ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳು, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ, ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಧನ ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ. ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಸಮಿತಿ, ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ (NRC), ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ (SIR) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ CERDನ ಮುಕ್ತಾಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ಭಾರತದ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನೀತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ, ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿಯ ಕೆಲವು ಉಲ್ಲೇಖಗಳು “ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ” ಹಾಗೂ “ಅತ್ಯಂತ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ”ವಾಗಿವೆ ಎಂದು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಹೇಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು “ಅರ್ಹವಾದ ಎಲ್ಲಾ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ” ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಈ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು 1968ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕುರಿತ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಪೈಕಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಂಡ ಭಾರತ ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಈ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ ತನ್ನನ್ನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು.
ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬದ್ಧತೆಗಳೂ ಬಂದಿವೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವ 18 ಸ್ವತಂತ್ರ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯಾದ CERDಗೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಸಮಿತಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಭಾರತವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಮುಂದಿನ ವರದಿ 2010ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆ ವರದಿ 13 ವರ್ಷಗಳ ವಿಳಂಬದ ಬಳಿಕ 2023ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಯಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 11 ಮತ್ತು 12ರಂದು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿರುವ ಪಲೈಸ್ ಡೆಸ್ ನೇಷನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಸುಮಾರು 19 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ಪರಿಶೀಲನೆಯಾಯಿತು.
ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂತು. ಭಾರತವು ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ CERD ಈ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. 2002ರಿಂದಲೇ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವು ವಂಶಾವಳಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತಾರತಮ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಅಂತಹ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೂ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಮಿತಿಯ ನಿಲುವಾಗಿದೆ.
ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸಲ್ಲಿಸಿರುವ ವರದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸೌಜನ್ಯದ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವೇಳೆ ಇದೇ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಯ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿತು.
ಭಾರತದ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ ನೇತೃತ್ವದ ನಿಯೋಗವು ಎರಡು ಮಧ್ಯಾಹ್ನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಲವು ಗಂಭೀರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. 2021ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ದಲಿತರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 73ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸರು “ಸುಳ್ಳು” ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಮುನ್ನವೇ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಲಾಯಿತು.
ಕೈಗಳ ಮೂಲಕ ಮಲಮೂತ್ರ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಿತಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. 1993ರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 1,289 ಜನರು ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟಿಕ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಮಿತಿ, 2013ರ ಹಸ್ತಚಾಲಿತ ಸ್ಕ್ಯಾವೆಂಜಿಂಗ್ ನಿಷೇಧ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ಹತ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವವರು ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಸಮಿತಿ ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಾಗೂ ಬಸ್ತಾರ್ನಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಹತ್ಯೆಗಳು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು.
“ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ, ಸತ್ತ ಅಥವಾ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ” ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಳ ನೀಡುವ ಛತ್ತೀಸ್ಗಢದ ನೀತಿಯ ಕಾನೂನು ಆಧಾರವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಲಾಯಿತು.
ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿಯೂ ಜನಾಂಗೀಯ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳು, ಬಲವಂತದ ಕಣ್ಮರೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಕುರಿತು ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು. ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಉತ್ತರ ಕೇಳಲಾಯಿತು.
ದಲಿತರು ಇಸ್ಲಾಂ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಅವರ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ 1950ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಎತ್ತಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2026ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಸಮಿತಿ, ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರವಾಗಿತ್ತು. NRC ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 19 ಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಜನರು ರಾಷ್ಟ್ರಹೀನರಾಗುವುದನ್ನು, ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಪೌರತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಭಾರತ ಹೇಗೆ ತಡೆಯಲಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 77 ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಸಮಿತಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ 1,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮದರಸಾಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿರುವ ನಿರ್ಧಾರದ ಕಾನೂನು ಆಧಾರವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಕೇಳಿಬಂತು.
ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ಯೋಜನೆಯೂ ಸಮಿತಿಯ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸುಮಾರು ಆರು ಲಕ್ಷ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ ಎಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಸುಮಾರು 300 ಶೋಂಪೆನ್ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತು.
2025ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ 1,300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನೂ ಸಮಿತಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇವಲ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿವಿಧ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಶೀಲನೆಗೂ ಮುನ್ನ CERDಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಜನ್ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತ್ತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮತ್ತೊಂದು ಸಲ್ಲಿಕೆಯನ್ನು ವಲಸೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಮಾಡಿತ್ತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, 2018ರಿಂದಲೇ CERD ತನ್ನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಡಜನ್ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದೆ. ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು, ಬಸ್ತಾರ್ನ ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಶೋಂಪೆನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳು ಈ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದವು.
ಆದರೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗವು ಈ ಆರೋಪಗಳ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಜಾತಿಯ ಕುರಿತು CERD ಹೊಂದಿರುವ ನಿಲುವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ನಿಯೋಗ ಹೇಳಿತು. ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭಾರತೀಯರೂ ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮುದಾಯವನ್ನು “ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು” ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನೂ ಅದು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.
ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳು ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡುತ್ತಿರುವ ತಪ್ಪು ನಿರೂಪಣೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಿಯೋಗ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ವಿರುದ್ಧದ ವರ್ತನೆ ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಭಾರತ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ರುವಾಂಡಾ, ಸಿಯೆರಾ ಲಿಯೋನ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್ನ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದ ತಜ್ಞರ ವರದಿಯನ್ನು “ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ವರದಿ” ಎಂದು ನಿಯೋಗ ಬಣ್ಣಿಸಿತು.
ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಭಾರತದ ಖಾಯಂ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಅರಿಂದಮ್ ಬಾಗ್ಚಿ, ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು “ಬಹಳಷ್ಟು ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿವೆ” ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ ಚಿನ್ಸುಂಗ್ ಚುಂಗ್, ತಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ವಂತ ತನಿಖೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗುನ್ ಕುಟ್ ಕೂಡ ಭಾರತ ತನ್ನ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.
ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಪ್ರಕಟವಾದ CERDನ ಮುಕ್ತಾಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ಈ ವಾದ-ಪ್ರತಿವಾದಗಳ ನಂತರದ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿವೆ. ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಅಪರಾಧಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತವು ಒಪ್ಪಂದದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಧಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಪರಾಧೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಮೊದಲ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲ ತಾರತಮ್ಯದ ಆಧಾರಗಳನ್ನು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಅಪರಾಧ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಪಡೆಯುವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಂತೆಯೂ ಸಮಿತಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ದೂರು ನೀಡಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯ ಪಡೆಯಲು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.
ಅಸ್ಸಾಂನ NRC ಕುರಿತು ಸಮಿತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. NRC ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು “ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ರಚನಾತ್ಮಕ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. NRC ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ, ಪೌರತ್ವ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಹೀನತೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಎರಡು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಭಾರತ ಸೇರುವಂತೆ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತದಾರರು SIR ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳನ್ನೂ ಸಮಿತಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ವಿದೇಶಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು “ಜನಾಂಗೀಯ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ತಾರತಮ್ಯಪೂರಿತ ವರ್ತನೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಅನುಮೋದನೆ” ನೀಡಿದಂತಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.
ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ CERD ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ನಿಲುವನ್ನೇ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವು ಒಪ್ಪಂದದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು, ಈ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ. ದಲಿತರು ಇಸ್ಲಾಂ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಅವರ ಜಾತಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ 1950ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಅದೇ ವೇಳೆ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ದಲಿತರು ಹಾಗೂ ಆದಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ಸಂಘಟಿತ ಜನಾಂಗೀಯ ಜಾಗೃತ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಗುಂಪುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಇಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವವರನ್ನು ನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸುವಂತೆಯೂ ಅದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ಆದಿವಾಸಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ-ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಯೋಜನೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಅಧ್ಯಯನ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ಬಾಕಿ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಲವಂತದ ಸ್ಥಳಾಂತರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆಯೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಿತಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತುರ್ತು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದೆ. ರೋಹಿಂಗ್ಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ತಾರತಮ್ಯ, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ದ್ವೇಷ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ತಕ್ಷಣ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಜನರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮರಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳು, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಬಂಧನ, ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಹಿಂಸೆಯ ವರದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿ “ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ” ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿರುವ ವಿದೇಶಿ ಕೊಡುಗೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆ (FCRA), ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (UAPA), ಹಣ ಅಕ್ರಮ ವರ್ಗಾವಣೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ (PMLA) ಹಾಗೂ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ (AFSPA) ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜನಾಂಗೀಯ ತಾರತಮ್ಯದ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಮಗ್ರ ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಸಮಿತಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಎರಡೂ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ, ಪರೋಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಪರಸ್ಪರ ಛೇದಿಸುವ ತಾರತಮ್ಯದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆ ಕಾನೂನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಕಾನೂನಿನ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆಯೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು CERD ಹೇಳಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ NCERT ಶಾಲಾ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದ್ದ ಜಾತಿ ಶ್ರೇಣಿ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತೆಯೂ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.
ಸಮಿತಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆ 66 ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಮುಕ್ತಾಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ಜಿನೀವಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗ ಮಂಡಿಸಿದ್ದ ಹಲವು ವಾದಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ.
ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣದ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ತುಷಾರ್ ಮೆಹ್ತಾ, ಅಪರಾಧಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನೂ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಮಿತಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, CERDನ ಮುಕ್ತಾಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ಭಾರತದ ಹೊಸ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿವೆ. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು, ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಸಮಿತಿ ಹೇಳಿದೆ.
ವಸತಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ವೈರುಧ್ಯ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾನೂನಿನ ಕುರಿತು ನಿಯೋಗ “ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲ; ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ಮಸೂದೆ ಮಾತ್ರ ಇದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಾಜಸ್ಥಾನ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಮಾರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿ ಮತದ ಮೂಲಕ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಕ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಸಮತೋಲನದಂತಹ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಪದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ “ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ” ಆಸ್ತಿ ವಹಿವಾಟಿನ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಬಸ್ತಾರ್ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯೋಗವು ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಸಂತೋಷವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಸಮೃದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತ್ತು. ಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತ್ತು. ಆದರೆ CERD ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವೇಳೆ ನಡೆದ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಹತ್ಯೆಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆದ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಗಳೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಮಿತಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಬಂಗಾಳಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಪೌರತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವರದಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೊಬ್ಬರು “ಇದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ” ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸಮಿತಿಯ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ಣಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನವು ಜನರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಪೌರತ್ವ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು CERD ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಅಸ್ಸಾಂನ ಬಂಧನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಿಗೆ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಂಧಿತರಿಗೆ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತದ ನಿಯೋಗ ಹೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ CERD ವಲಸೆ ಬಂಧನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾಟಿಯಾ ಸಾರಿಗೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ, ಕಳಪೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ವರದಿಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕೋಣೆಗಳು, ಆಹಾರ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆಗೆ ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿ ವಿವರಿಸಿದೆ.
ಭಾರತದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ನೀತಿ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಬಾರದು ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ನಿಯೋಗದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದವರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ದುರುಪಯೋಗಗಳು ನಡೆದಿವೆ ಎಂದು CERD ತನ್ನ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಮರುದಿನವೇ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಸಮಿತಿಯ ಭಾರತದ ಕುರಿತ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು “ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತ” ಮತ್ತು “ಅತ್ಯಂತ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿತು. ಈ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಭಾರತ “ಅರ್ಹವಾದ ಎಲ್ಲಾ ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ” ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು.
ಇದೀಗ ಮುಂದಿನ ಹಂತವೇನು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಎದುರಾಗಿದೆ. CERD ತನ್ನ ಮೂರು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಆದ್ಯತೆಯ ಅನುಸರಣೆಗಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂರು ವಿಚಾರಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ನಡೆಯುವ ದುರುಪಯೋಗಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು, ಗ್ರೇಟ್ ನಿಕೋಬಾರ್ ಮತ್ತು ಅಂಡಮಾನ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅನಿಯಮಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅಪರಾಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಬಂಧನವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು ಈ ಆದ್ಯತೆಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.
2007ರ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರವೂ ಸಮಿತಿ ಭಾರತದಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅನುಸರಣಾ ವರದಿಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಕೇಳಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಈ ಬಾರಿ ನಿಯೋಗಕ್ಕೆ ನೆನಪಿಸಿದರು. “ಈ ಮಧ್ಯಂತರ ವರದಿ ಎಂದಿಗೂ ಬಂದಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ ಯಾವುದೇ ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣದೆ ಅದೇ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತು ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು.
ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ಪೂರ್ಣ ವರದಿಯನ್ನು 2030ರ ಜನವರಿ 4ರಂದು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ 2026ರ CERD ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಮುಂದಿನ ಸಂವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಗಲಿದೆ.
ಆದರೆ CERDನ ಮುಕ್ತಾಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಲ್ಲ. ಅವು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಂತೆ ನೇರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅನುಸರಣೆ ಹೇರಿಸುವ ತೀರ್ಪುಗಳೂ ಅಲ್ಲ. ಆದರೂ ಇದರ ಮಹತ್ವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಾರತವೇ ಈ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆ ಸಮಿತಿಯು ಇದೀಗ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿರುವ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
ಈ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮುಂದಿನ ವರದಿಗಳಿಗೆ, ಮುಂದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಾರತ ಎದುರಿಸಲಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆ ಆಗಲಿವೆ. ಸರ್ಕಾರ ಈ ವರದಿಯ ಹಲವು ಅಂಶಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿರುವುದರ ನಡುವೆಯೇ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿ ತನ್ನ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವೇಳೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯದೇ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದಾಖಲೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿ ಮುಗಿದುಹೋಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ, ಜನಾಂಗ, ಆದಿವಾಸಿ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಪೌರತ್ವ, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಲ್ಲೇಖವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ, CERD ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಈ ದಾಖಲೆ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಲಿತರು, ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
ಅದರಲ್ಲಿರುವ 20 ಪುಟಗಳ ದಾಖಲೆಯು, ಅದರಲ್ಲಿನ ಆರೋಪಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ನಿರಾಕರಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧಿಕೃತ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಅದು ಯಾರೊಬ್ಬರ ಖಾಸಗಿ ವರದಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ವರದಿ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿನ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತೆ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ 19 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ನಡೆದ ಈ ಪರಿಶೀಲನೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಟೀಕೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ವಿರೋಧಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕುರಿತು ಮುಂದಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾಗುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿಯಲಿದೆ.
