ಮಳೆಯೇ ಇಲ್ಲದೆ ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇನು?

ನೇಪಾಳ-ಟಿಬೆಟ್ ಗಡಿಭಾಗದ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕರಗಿ ಕುಸಿದ ಪರಿಣಾಮ ಭೀಕರ ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಕೋಪದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ 160ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದ್ದು, 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 1,500 ಜನರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ನೇಪಾಳ ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ, ನೇಪಾಳ ಭಾಗದಲ್ಲೇ 600 ವಿದೇಶಿಗರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 826 ಜನರು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತ ಗಡಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಚೀನಾ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಗೈರಾಂಗ್‌ (Gyirong) ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ 260 ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 558 ಜನರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಚೀನಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ಶೋಧ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ತ್ರಿಶೂಲಿ ನದಿಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕೇವಲ 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 27 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು (9 ಮೀಟರ್) ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಕೆಳಭಾಗದ ನುವಾಕೋಟ್ ಮತ್ತು ಧಾಡಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಈ ನದಿಯು ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಬಿಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಗಂಡಕ್ ನದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದೇನು?

ದುರಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮಳೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 5,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಮನದಿಯ ವಿಶಾಲ ಭಾಗವೊಂದು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕರಗಿ, ಸುಮಾರು 1,200 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಈ ಹಿಮ-ಬಂಡೆಗಳ ಕುಸಿತವು ಲೆಂಡೆ ನದಿಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಟ್ಟೆಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. ಆ ಕಟ್ಟೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಒಡೆದು ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ದಿಢೀರ್ ಪ್ರವಾಹ ನುಗ್ಗಿದೆ.

ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದು 4.4 ತೀವ್ರತೆಯ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ನಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (USGS) ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು, ಭೂಕುಸಿತದ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ 5.2 ತೀವ್ರತೆಯ ಕಂಪನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ನೇಪಾಳದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಶಿಶಿರ್ ಖನಾಲ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಭೂಕಂಪದಿಂದಾಗಿ ಭೂಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ (USGS) ಇದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಭೂಕಂಪ ಸಂಭವಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಬದಲಿಗೆ, ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು-ಬಂಡೆಗಳ ಪ್ರವಾಹವೇ ರಿಕ್ಟರ್ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ 5.2 ತೀವ್ರತೆಯ ಕಂಪನವಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಕೆನಡಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ (Geomorphologist) ಡೆನಿಯಲ್ ಶುಗರ್ ಅವರ ಉಪಗ್ರಹ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 5,200 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಮನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗವು ಕರಗಿ 1,200 ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಕಣಿವೆಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ದುರಂತಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮ ಕರಗಿರುವುದು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಿಮಾಲಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರ್ವತ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಂದಾಗಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ‘ಪೆರ್ಮಫ್ರಾಸ್ಟ್’ (ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿರುವ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹಿಮ) ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕರಗುತ್ತಿರುವುದು ಕೂಡ ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಂಬರುವ ಅಪಾಯ:

ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಎರಡರಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹಿಮನದಿಗಳ ಕುಸಿತ, ಭೂಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. 2023ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದ ಪರ್ವತಗಳು ತಮ್ಮ ಒಟ್ಟು ಹಿಮದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ.

ಕೇವಲ ಹಿಮನದಿ ಕುಸಿತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಹಿಮ ಕರಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ‘ಗ್ಲೇಷಿಯಲ್ ಸರೋವರಗಳು’ (Glacial Lakes) ಒಡೆಯುವ ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ. ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇಂತಹ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 21 ಅತ್ಯಂತ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಮತ್ತು ಶೋಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ:

ನೇಪಾಳವೊಂದರಲ್ಲೇ 157 ಮೃತದೇಹಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗಿದ್ದು, 600 ವಿದೇಶಿಯರು ಸೇರಿದಂತೆ 826 ಜನರು ನಾಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಯ ಆಚೆಗಿನ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಗೈರಾಂಗ್‌ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದು, 260 ವಿದೇಶಿಯರು ಸೇರಿದಂತೆ 558 ಜನರು ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕೈಲಾಸ ಮಾನಸಸರೋವರ ಯಾತ್ರೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಿದ್ದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಈ ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ನಾಪತ್ತೆಯಾದ ವಿದೇಶಿಗರಲ್ಲಿ 177 ಭಾರತೀಯರು, 63 ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, 34 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು 33 ಬ್ರಿಟನ್ ನಾಗರಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.

ನೇಪಾಳ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಸ್ ಪಡೆಯ 5,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ರಸ್ತೆಗಳು ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಆಶ್ರಯ ಸಾಮಗ್ರಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ತಲುಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪಂದನೆ ಹಾಗೂ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ:

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 10 ಟನ್ ತುರ್ತು ಪರಿಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ನೇಪಾಳ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಲೇಂದ್ರ ಶಾ ಅವರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆರವಿನ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ (ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್ ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳು ಮಾನವೀಯ ಹಾಗೂ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿಗೆ ಮುಂದಾಗಿವೆ.

ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಿಮನದಿಗಳು ಕರಗುತ್ತಿರುವುದು ಇಂತಹ ದುರಂತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ತಜ್ಞರು ಸೂಕ್ತ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಗಳು ದುರಂತ ಪೀಡಿತ ಆಳದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಮೃತರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.