ಮಂಡಿ: ಶೂದ್ರರನ್ನು ‘ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವವರು’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪೋಸ್ಟರ್ವೊಂದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಐಐಟಿ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ಸಂಸ್ಥೆ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4ರಂದು ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಈ ಪೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿನ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇದೀಗ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಪೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ‘ದೇವರ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹರಡುವವರು’, ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ‘ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು’, ವೈಶ್ಯರನ್ನು ‘ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವವರು ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಶೂದ್ರರನ್ನು ‘ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವವರು’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಯೇ ಇದೀಗ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತಿದೆ ಎಂಬ ಆಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪೋಸ್ಟರ್ನಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕವನ್ನೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮಾನವ ಸಮಾಜದ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳು ಮೂರು ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಮೇಲಿನವರು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನವರು ಎಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ.
ವಿವಾದ ತೀವ್ರಗೊಂಡ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿಧರ್ ಬೆಹೆರಾ ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇಮೇಲ್ ಕಳುಹಿಸಿ ಪೋಸ್ಟರ್ನಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ‘ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪೋಸ್ಟರ್ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಂಡನೆ’ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ, ಪೋಸ್ಟರ್ ಕುರಿತು ತಿಳಿದು ತಮಗೆ ಆಘಾತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಪೋಸ್ಟರ್ನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿಲುವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವ ಬೆಹೆರಾ, ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಕುರಿತು ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆವರಣವನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ತನಿಖೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಘಟನೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ಸಮಾನತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮನೋಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ಇತರ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಬಲವಾಗಿ ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸಮುದಾಯವು ಪಕ್ಷಪಾತ ಹಾಗೂ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ನಿಲ್ಲಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಆದರೆ, ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯೊಂದಿಗಿನ ನಂಟು ಮತ್ತು ಇಸ್ಕಾನ್ನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿವಾದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಹೆರಾ ಅವರು ಐಐಟಿ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕ್ರೆಡಿಟ್ಗಳ ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಕೋರ್ಸ್ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಸ್ಕಾನ್ನ ಉಪಕ್ರಮ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವಿವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಭಕ್ತಿವೇದಾಂತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬೆಹೆರಾ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಡೆಗಳೂ ಇದೀಗ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಘಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಕ್ರೌರ್ಯ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಮಾಂಸ ಸೇವನೆ ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಸ್ನೇಹಿತನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ‘ದುಷ್ಟಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು’ ಪವಿತ್ರ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೂರ ಮಾಡಲು ತಾವು ನೆರವಾಗಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರ ವೀಡಿಯೊವೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿತ್ತು.
ಇದೀಗ ಪೋಸ್ಟರ್ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿರುವ ಆಜಾದ್ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಹಾಗೂ ನಗೀನಾ ಸಂಸದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಆಜಾದ್, ಶೂದ್ರರನ್ನು ಉನ್ನತ ವರ್ಗಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಸಮುದಾಯವೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದು ಆಕ್ಷೇಪಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಚಿತ್ರಣ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಕೀಳು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ ಎಂದು ಆಜಾದ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಶ್ರೇಣೀಕರಣವನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಬಾರದು; ಬದಲಾಗಿ ಸಮಾನತೆ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ವೇದಿಕೆಗಳಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ವಾದವಾಗಿದೆ.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಆಜಾದ್ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2014ರಿಂದ 2021ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದಾಗಿ 72 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದ ‘ಸುಳ್ಳು ಆರೋಪ’ಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಭವಿಷ್ಯ ಹಾಳಾದ ಯಾವುದೇ ದೃಢೀಕೃತ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೊರಬಂದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಯುಜಿಸಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಆಜಾದ್ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳ ಕುರಿತು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಿಧಿಸಿರುವ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯ ತಡೆಯಲು ಬಲವಾದ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ, ಸಮಾನ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಮುಕ್ತ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಾತಾವರಣ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
‘ಬಾಬಾ ಸಾಹೇಬ್’ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮಾನತೆಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾರನ್ನೂ ‘ಮೇಲ್ವರ್ಗ’ ಅಥವಾ ‘ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿರುವವರು’ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಜಾದ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾತಿಯ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನೂ ಅವರು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ನಡುವೆ ಐಐಟಿ ಮಂಡಿ ರಚಿಸಿರುವ ತನಿಖಾ ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮದತ್ತ ಗಮನ ನೆಟ್ಟಿದೆ. ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಯಾರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು, ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅನುಮತಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಇತ್ತೇ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವಿಷಯವನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ತನಿಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಿಗಬೇಕಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಪೋಸ್ಟರ್ನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಯಾರು ಎಂಬುದನ್ನು ತನಿಖೆಯ ಮೂಲಕ ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕು ಒಂದೆಡೆಯಾದರೆ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಶಿಕ್ಷಣದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಿದೆ. ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಎಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಐಐಟಿ ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ವಿವಾದ ಆ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಆವರಣಕ್ಕೆ ತಂದಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶೂದ್ರರನ್ನು ‘ಸೇವಕರು’ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಭಾಷೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗಿರುವುದು, ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತ ಹಳೆಯ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಇಂದಿನ ಸಮಾನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದೆ.
ತನಿಖೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಏನೇ ಆಗಿರಲಿ, ಈ ಪ್ರಕರಣದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಶ್ನೆ ಒಂದೇ—ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು. ಆ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕಾರ್ಹ ಉತ್ತರ ನೀಡುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇದೀಗ ಐಐಟಿ ಮಂಡಿಯ ಮೇಲಿದೆ.
