ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರು ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅವರನ್ನು ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಅರ್ಜಿಯ ತುರ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ‘ಲೈವ್ಲಾ’ ವರದಿ ಮಾಡಿರುವಂತೆ, ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೋಯ್ಮಾಲ್ಯ ಬಾಗ್ಚಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿ. ಮೋಹನಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠದ ಮುಂದೆ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ವಿಕಾಸ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ ಶೀಘ್ರ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಪ್ರಕರಣದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಉನ್ನತ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ‘ರಾಕೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ’ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಈ ರಿಟ್ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ವಾರ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದೆ.
ವಿಚಾರಣೆಯ ವೇಳೆ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ವಿಕಾಸ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಬಹುಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಆಯುಕ್ತರ ಸರ್ವಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬಹುಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಪೀಠದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ಹಾಗೂ 2023ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 18ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಗದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಯಬೇಕಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ‘ವಿಶೇಷ ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ’ (SIR) ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಆಯೋಗವು ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಎದ್ದಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಈ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರ್ಯ ಕಾಂತ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪೀಠವು, ಬಹುಸದಸ್ಯತ್ವದ ಆಯೋಗವು ಸರ್ವಸಮ್ಮತವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅದು ತೀವ್ರ ಸ್ವರೂಪದ ಗಂಭೀರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.
ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಡಾ. ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ಡಾ. ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಯೋಗದ ಅನುಮೋದನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾದ ಕನಿಷ್ಠ 14 ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ದೂರಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಫಾರ್ಮ್-6 ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತದಾರರ ದತ್ತಾಂಶದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಹಾಗೂ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಆಯೋಗದ ಸಭೆಗಳ ನಡಾವಳಿಗಳನ್ನು ನೀಡದೇ ಇರುವುದನ್ನು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಬೆಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಸ್ಥಾನವು ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತಿದೆಯೇ ಹೊರತು, ಅವರು ಸಾಂಸ್ಥಿಕವಾಗಿ ಇತರ ಆಯುಕ್ತರಿಗಿಂತ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಗ್ಯಾನೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಅವರನ್ನು ಸಿಇಸಿ ಹುದ್ದೆಯ ಕಾರ್ಯಭಾರದಿಂದ ದೂರವಿಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರ ಸರ್ವಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ಆಯೋಗದ ಆಡಳಿತ ನಡೆಯುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕೋರಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಯೋಗದ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸೈಬರ್ ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣಾ ಆಡಳಿತ ತಜ್ಞರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ತಂಡ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖಾ ಆಯೋಗ ರಚಿಸುವಂತೆಯೂ ಮನವಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಚುನಾವಣಾ ಆಡಳಿತ ಯಂತ್ರದ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿರುವ ಈ ಅರ್ಜಿಯ ಮುಂದಿನ ವಾರದ ವಿಚಾರಣೆಯು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ತೀವ್ರ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
