2024ರ ಸಂಭಾಲ್ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ರೂವಾರಿ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾದ ಮುಲ್ಲಾ ಅಫ್ರೋಝ್ ಅವರನ್ನು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಕಾಯ್ದೆ, 1980’ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿದ್ದ ಆದೇಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇಂದು (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಈ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಂಕರ್ ದತ್ತಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಶೀಲ್ ನಾಗು ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪೀಠವು, ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಫ್ರೋಝ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆನ್ನಲಾದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕಾ ಬಂಧನ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 10 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ.
ಆದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಾಗ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದತ್ತಾ ಅವರು ತನ್ನ 27ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೂ ಮುನ್ನವೇ ನಿಧನರಾದ ತಮ್ಮ ಕಾನೂನು ಸಹಾಯಕಗೆ (ಲಾ ಕ್ಲರ್ಕ್) ಗೌರವ ನಮನ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಈ ತೀರ್ಪನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಆದೇಶವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವಾಗ, ನ್ಯಾಯಪೀಠವು ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಂತಹ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯು ಮುಂಜಾಗ್ರತಾ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ‘ವೈಯಕ್ತಿಕ ತೃಪ್ತಿ’ಗೆ (subjective satisfaction) ಆಧಾರವಾಗಬಲ್ಲದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ.
ಶಾಹಿ ಜಾಮಾ ಮಸೀದಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಮೃತಪಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಸಂಭಾಲ್ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅರ್ಜಿದಾರ ಮುಲ್ಲಾ ಅಫ್ರೋಝ್ ಆರೋಪಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಘಟನೆ ನಡೆದ ಸುಮಾರು 54 ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2025ರಂದು ಎನ್ಎಸ್ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಂತರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರಿಂದ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನ ಮೊರೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರೇ ಸ್ವತಃ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ತನಿಖೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಬಂಧ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು (protest petition) ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವರು ಅವಕಾಶ ಕೋರಿದ್ದರು.
ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೀಡಿದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ತನ್ನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಜಿದಾರ ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕೇವಲ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿರುವುದು ಮಾತ್ರವೇ ಬಂಧನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ತೃಪ್ತಿ (subjective satisfaction) ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದರು. ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತ್ತೆ ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬಹುದು ಎಂಬ ಕೇವಲ ಸಂಭವನೀಯತೆಯು, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯವಾದ ಆಧಾರವಾಗಲಾರದು ಎಂದು ವಾದಿಸಲು ‘ರೇಖಾ V/s ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ’ ಮತ್ತು ‘ಅಮೀನಾ ಬೇಗಂ V/s ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ’ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಬಂಧನ ಆದೇಶವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಅರ್ಜಿದಾರರು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭಂಗ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತ್ತು. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಅಂತಹ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ಅದು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂಧಿಸುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಶದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನೀಡಿದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಕುರಿತಂತೆ, ಆ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತವೇ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಸ್ತುತವೇ ಎಂಬುದು ಸೂಕ್ತ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸಿತ್ತು.
