ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹಾಗೂ ಯುವಜನರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನೀಟ್ (NEET) ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ತನಿಖಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ದಮನಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆದು ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದಿದ್ದರೂ ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ನ ‘ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್’ ನಡೆಸಿರುವ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜುಲೈ 20 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 24 ರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು, ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ಪೆಲೆಟ್-ಫೈರಿಂಗ್ ಶಾಟ್ಗನ್ಗಳು, ಅಶ್ರುವಾಯು ಲಾಂಚರ್ಗಳು, ಗ್ರೆನೇಡ್ಗಳು, ಲಾಠಿ ಪ್ರಹಾರ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ನೀಡುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಶಾಕ್ ಬಟನ್/ಲಾಠಿ) ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು, ದೇಶೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಈ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಸುದೀರ್ಘ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 20 ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ 17 ವೀಡಿಯೊಗಳು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 24 ರಂದು ಬಿಹಾರದ ಸಿವಾನ್ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ 2 ವೀಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸ್, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾರ್ಯ ಪಡೆ (RAF) ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (CRPF) ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿಯ ಕನ್ನಾಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಸದ್ ಮಾರ್ಗದ ಛೇದಕ ಬಳಿ ಆರ್ಎಎಫ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರತ್ತ ನೇರವಾಗಿ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳು ಪೆಲೆಟ್ ಶಾಟ್ಗನ್ ಹಿಡಿದು ಓಡಾಡುತ್ತಿರುವುದು ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.
ಪೆಲೆಟ್ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರೊಬ್ಬರು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆರ್ಎಎಫ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಶ್ರುವಾಯು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿ, ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ಪೆಲೆಟ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವಭಯದಿಂದ ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿ ಓಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಲೋಹದ ಗುಂಡುಗಳು ತಾಗಿದ್ದು, ಶರೀರದಲ್ಲಿ 25 ರಿಂದ 30 ಗಾಯಗಳಾಗಿರುವುದಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಲೋಹದ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬರ್ಡ್ಶಾಟ್ ಮಾದರಿಯ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳು ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇವು ತೀವ್ರ ಗಾಯ ಅಥವಾ ಸಾವು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆ ಅಥವಾ ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿತ ಎಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಕಡಿಮೆ ಮಾರಕ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವುದು ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಕಡ್ಡಾಯ ನಿಯಮವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಬಹುತೇಕರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ತಮ್ಮ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮರುಕಳಿಸಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ತಮ್ಮ ಕ್ರಮವನ್ನು “ವೃತ್ತಿಪರ” ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪೆಲೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ವರದಿಗಳನ್ನು “ಸುಳ್ಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಯತ್ನ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಸಿಸಿಟಿವಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಪೊಲೀಸರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ವರದಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೋನದಲ್ಲಿ ಅಶ್ರುವಾಯು ಗ್ರೆನೇಡ್ಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಬದಲು ನೇರವಾಗಿ ಜನರ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಗುರಿ ಇಟ್ಟು ಹಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವೀಡಿಯೊ ತುಣುಕುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡಲಾಗದ ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಬಾಲಕರ ಮೇಲೆಯೂ ಪೊಲೀಸರು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಲಾಠಿ ಪ್ರಹಾರ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ನೀಡುವ ಲಾಠಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ತೀವ್ರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ.
ಬಿಹಾರದ ಸಿವಾನ್ನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 24 ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ಎಕೆ 47 ಮಾದರಿಯ ಅಸಾಲ್ಟ್ ರೈಫಲ್ನಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲೆ ನೇರ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿರುವುದು ವೀಡಿಯೊ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಂದ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಾಣಾಪಾಯದ ತೀವ್ರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಇಂತಹ ಮಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ತುರ್ತು ಸ್ಥಿತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ತನಿಖೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ 400 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಿವಾನ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನೊಬ್ಬನ ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಗುಂಡು ತಗುಲಿ ಗಂಭೀರ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ “ಚಲೋ ಸಂಸದ್” ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು, ಕಠಿಣ ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ ಹಾಗೂ ನಿಷೇಧಾಜ್ಞೆಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಕಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಮಾತನಾಡಿ, “ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಹನ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರಿಕೇಡ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಜನಸಂದಣಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ಅನುಮೋದಿತ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಘಟನೆ ನಡೆದು ತಿಂಗಳು ಕಳೆದರೂ ಯಾರ ಮೇಲೆಯೂ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸದಿರುವುದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದಮನಕಾರಿ ಕೃತ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ತಕ್ಷಣವೇ ತ್ವರಿತ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ತನಿಖೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮೇಲಿನ ಪೆಲೆಟ್ ಗನ್, ಬರ್ಡ್ಶಾಟ್ ಮದ್ದುಗುಂಡು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಘಾತ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಭಾರತಾದ್ಯಂತ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
