ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ‘ಇಸಿಐನೆಟ್’ (ECINet) ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್, ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತದಾರ ನೋಂದಣಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ (ERO) ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಕಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ‘ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್’ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ವಿಶೇಷ ತನಿಖಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ಚುನಾವಣಾಧಿಕಾರಿ (CEO) ಎಸ್. ಚೊಕ್ಕಲಿಂಗಂ ಅವರು ಈ ಕುರಿತು ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ದೂರನ್ನು ರವಾನಿಸಿದ್ದು, ದೆಹಲಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಡ್ಡಿಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1960ರ ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಾವಳಿಯ (ನಿಯಮ 20(3)) ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಇಆರ್ಒ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತದಾರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ತೃಪ್ತಿಕರವೆನಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ಖುದ್ದಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವ ‘ಇಸಿಐನೆಟ್’ ಆ್ಯಪ್ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಲಾಗಿನ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ “ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ” (Exempted from Hearing) ಎಂಬ ಬಟನ್ ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ಸಿಇಒ ತಮ್ಮ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ 80 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವೃದ್ಧರು, ತೀವ್ರ ವಿಕಲಚೇತನರು ಹಾಗೂ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಖುದ್ದಾಗಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕಾದ ಅಥವಾ ಅವರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಕಠಿಣ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ.
ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು, ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ದೋಷಗಳಂತಹ ‘ತಾರ್ಕಿಕ ವಿಭಾಗೀಯ ದೋಷಗಳನ್ನು’ (Logical Discrepancies) ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಈ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಮೂಲ ದಾಖಲೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮುಂದೆ ಕೈಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದರೂ, ತಂತ್ರಾಂಶದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲಾಗದೆ ಮೇಲಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು, ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರ ಬಳಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿಗದಿತ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಪರ್ಯಾಯ ಸಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ‘ಇತರ ಸಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳು’ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಿಇಒ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕರಡು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 21.1% ರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 2.07 ಕೋಟಿ ಮತದಾರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮರಣ ಹೊಂದಿದ, ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಅಥವಾ ನಕಲಿ ಎಂಬ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಚುನಾವಣಾ ಆಯುಕ್ತರಾದ ಡಾ. ಸುಖ್ಬೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸಂಧು ಮತ್ತು ಡಾ. ವಿವೇಕ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಕೇಂದ್ರದ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ತಂತ್ರಾಂಶ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಬಗ್ಗೆ 14 ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಎತ್ತಿದ್ದರು. ಇದೀಗ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರ ಪತ್ರವು ಈ ಆಂತರಿಕ ಕಳವಳಗಳಿಗೆ ನೇರ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೌಖಿಕ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲು, ಮತದಾರರ ಹೆಸರು ಸೇರ್ಪಡೆ ಹಾಗೂ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಲಿಖಿತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು (Written FAQs) ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಭಾಗಶಃ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಆಯೋಗ:
ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರುವಂತೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸಿಇಒ ಪತ್ರದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಈ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ತದನಂತರ ಭಾಗಶಃ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ನಲ್ಲಿ ‘ತಾರ್ಕಿಕ ದೋಷಗಳು’ (Logical Discrepancies) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾದ ಮತದಾರರು ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಖುದ್ದಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಯೋಗ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು (BLO) ಸ್ವತಃ ಅಂತಹ ಮತದಾರರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತೆರಳಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ‘ಇಸಿಐನೆಟ್’ಗೆ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
