ಕಳೆದ ವಾರ, ನೇಪಾಳದ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದ ಮಾವೋವಾದಿ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಬಾಬುರಾಮ್ ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಯುವ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ದೂಷಿಸದೆ ಅವರ ಕೋಪವನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಶಾಂತಿಯು ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಅವಕಾಶವೂ ಆಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಹೇಗೆ ವಿಫಲರಾದರು ಮತ್ತು ದೇಶವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಯುವ ನಾಯಕತ್ವ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 8 ಮತ್ತು 9 ರಂದು ನಡೆದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನೇಪಾಳದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿವೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಬೀದಿ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. 71 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಅವರಿಗೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಗೊಂದಲವಾದರೂ, ಇದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. “ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ವಿಫಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಭಟ್ಟರಾಯ್, ನೇಪಾಳವನ್ನು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜಕೀಯ ವರ್ಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. “ಡಿಯುಬಾ, ಒಲಿ, ಪ್ರಚಂಡ ಈ ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರು ವಿಫಲರಾದರು. ಮೂವರು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಯಾರೂ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಈ ನಾಯಕರು ತಮ್ಮ ಸುತ್ತ ಅಧಿಕಾರದ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು, ದೇಶವನ್ನು ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಅವರು ಒಮ್ಮೆ ಯಾರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರೋ ಅವರಂತೆಯೇ ಆದರು. ಇದು ನಿಜವಾದ ದುರಂತ,” ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆದರೂ, ಅವರು ಈ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಬರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಪುನರ್ರಚನೆಗೊಂಡು, ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯುವ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಆಶಿಸುತ್ತಾರೆ. 2015ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನ ಬಂದ ನಂತರ, ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರವು ಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿಲ್ಲ. “ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಸ್ವಜನಪಕ್ಷಪಾತ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಯುವಕರು ದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಭೂದೃಶ್ಯ
ಬಂಡಾಯದ ದಿನ, ಭಟ್ಟರಾಯ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಯುವಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೂ, ಹಿಂಸೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಅವರು ಆತಂಕಗೊಂಡರು. “ನಾನು ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಎರಡನೇ ದಿನ, ಒಳನುಸುಳುವವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಚೋದಕರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಬಹುಶಃ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಸಹ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದವರನ್ನು “ಕುರಿಯ ವೇಷದ ತೋಳಗಳು” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಾಳಿಯು ನಿಜವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಿಂದ ಆಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಹೆದರುವವರಿಂದ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.
ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವರು ಅವಾಸ್ತವಿಕ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೂ, ಇದು ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾಯಕತ್ವದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಹಂತದವರು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಹಳೆಯ ನಾಯಕರನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡಿದರೆ, ನಾವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು.” ಯುವಕರು ಪಕ್ಷಭೇದ ಮರೆತು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಂದರೆ, ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮರುಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ಅವರು ವಿಶ್ವಾಸ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
“ಅದೇ ಹಳೆಯ ಮುಖಗಳು ಹೊಸ ಘೋಷಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ, ಜನರು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಮಗೆ ಹೊಸ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಚಿಂತನೆ ಬೇಕು,” ಎಂದು ಅವರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಸಹ ಅಗತ್ಯ. ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ನೇರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. “ನಮಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ ಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಇನ್ನೂ ಜೀವನಾಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಕುಸಿದಿವೆ. ನೇಪಾಳವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನಡುವೆ ರೋಮಾಂಚಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಬೇಕು. ಅದು ನಮ್ಮ ಭೂಗೋಳ, ಅದು ನಮ್ಮ ಅವಕಾಶ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಮತ್ತು ಹೊರನೋಟದ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅದು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಐಟಿ, ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ, ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತಾರೆ. “ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಪುನರಾಗಮನದ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಆ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ಅಥವಾ ಗಣರಾಜ್ಯವಲ್ಲ—ಅದು ಆರ್ಥಿಕತೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ನೇಪಾಳದ ಭವಿಷ್ಯವು ಅದರ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನಮಗೆ ಬಹುಮತ ಇರುವ ಒಂದೇ ಗುಂಪಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು,” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 2015ರ ಸಂವಿಧಾನವು ಈ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನ
ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಅವರು ಭಾರತದಂತಹ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ನೇಪಾಳದ ರಾಜಕೀಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. “ಕೆಲವರು ನೇಪಾಳವನ್ನು ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ನಿಜವಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಗಳು ಆಳವಾದವು,” ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಂವಾದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೇಪಾಳವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎರಡರೊಂದಿಗೂ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಆಶಾವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಎಲ್ಲಾ ಗೊಂದಲ, ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ನಡುವೆಯೂ, ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಅವರು ಆಶಾವಾದಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. “ಇದು ಒಂದು ತಿರುವು,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾವು ಇದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ನಾವು ನೇಪಾಳದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾವು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರೆ, ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ.” ತಮ್ಮ ಮನೆಯು ನಾಶವಾದರೂ, ಅವರು ಕಳೆದುಕೊಂಡ 2,000 ಪುಸ್ತಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಮನೆಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು. ಈಗ, ನಾವು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕು.” ಈ ಮಾತುಗಳು, ಭಟ್ಟರಾಯ್ ಅವರ ಸಂಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಹೊಸ ನೇಪಾಳವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
ಕೃಪೆ: ದೇಬದತ್ತ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ದಿ ಪ್ರಿಂಟ್
ನೇಪಾಳದ ದಂಗೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಾಠಗಳು: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಯುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು?
